fbpx
    Gümrük Para Cezalarında İndirimden Yararlanma Koşulları

    Gümrük Para Cezalarında İndirimden Yararlanma Koşulları

    İçeriğin geri kalanını görmek için GİRİŞ yapmanız veya ÜYE olmanız gerekmektedir.

     

    Gümrük Para Cezalarında İndirim Uygulaması

    Gümrük Para Cezalarında İndirim Uygulaması

    Gümrük Para Cezalarında İndirim Uygulaması ,  Gümrük Kanunu hükümleri uyarınca, gümrük idareleri tarafından kesi­len para cezalan nedeniyle ortaya çıkabilecek uyuşmazlıkların çözümüne yönelik olarak, Gümrük Kanunu’nun 244. maddesinde para cezalarında indi­rim düzenlenmiştir.

    Temel amacı uyuşmazlıkların İdari aşamada çözümlen­mesi olan bu uygulama, bu yönüyle VUK’un 376. maddesinde yer alan dü­zenlemeyle benzerlik göstermektedir.

    Gümrük Kanununun 244. maddesinde düzenlenen cezalarda indirim uygulaması, sadece 4458 sayılı Gümrük Kanunu hükümlerine göre kesilen para cezalarını kapsamaktadır. Bu para cezalan; vergi kaybına neden olan fiiller dolayısıyla verilen para cezaları (G.K. m. 234-238) ile usulsüzlüklere ilişkin cezalardan (G.K. m. 239-241) oluşmaktadır.

    İçeriğin geri kalanını görmek için GİRİŞ yapmanız veya ÜYE olmanız gerekmektedir.

     

    NCTS ransit Rejiminde Uygulama Birliği

    NCTS: Transit Rejiminde Uygulama Birliği

    NCTS: Transit Rejiminde Uygulama Birliği , Transit işlemlerinin gerçek anlamda bir gümrük rejimi niteliği kazanmasında Ortak Transit Sözleşmesi’nin önemli bir adım olduğu yadsınamaz. Sistemin dinamikliği, rejimi kullanan gümrük ve lojistik sektörünün profesyonellerini olduğu kadar idareyi de alışkanlıkların dışında davranmaya zorlamaktadır.

    Öte yandan Ortak Transit Sözleşmesine taraf olduğumuz 1 Aralık 2012 tarihinden itibaren, Ortak Transit Sözleşmesi, Gümrük Yönetmeliği, Genelgeler ve tasarruflu yazıların öngördüğü hükümler doğrultusunda, Transit El Kitabı, Cep El Kitabı ve versiyon açıklamalarının kılavuzluğunda yaklaşık beş yılda alınan mesafeye boyut kazandırılacağı, transit rejimindeki farklı uygulamalara son verilerek sistemin tek adresinin NCTS olarak gösterileceği anlaşılmaktadır.

    Mevzuat Değişiklikleri

    1 Ağustos 2017 sabahı Resmi Gazete’nin 30141 sayılı nüshasını bilgisayarlarının ekranlarında inceleyen ilgililer gümrük yönetmeliğinin antrepo mevzuatına ilişkin hükümlerindeki radikal değişikliklerle birlikte aynı yönetmeliğin transit rejiminde yapılan değişiklikler ve Gümrük Genel Tebliği (Transit Rejimi) (Seri No: 4) ile karşılaştılar.

    Gümrük Yönetmeliğinin Transit Rejimini düzenleyen 68 adet maddesinin 33 maddeye düşürülmesi bir tarafa bırakılırsa;

    “Serbest dolaşımda olmayan eşyada beyana aykırılık” başlıklı 249. maddesinin 2. fıkrasının “Varış idaresince yapılan muayene neticesinde eşyanın 8’li gümrük tarife istatistik pozisyonuna kadar farklı çıkması halinde, kaçakçılıkla mücadele mevzuatına göre işlem yapılır. Beyana konu eşyanın gümrük vergilerinin tahsili için hareket idaresine bildirimde bulunulur.” hükmüne Yönetmeliğin yeni maddeleri arasında yer verilmemiş olması, hatalı uygulamadan muazzam bir dönüştür.

    Yönetmeliğin değişiklikle oluşan 241.maddenin 3.fıkrasında ise Ulusal ve Ortak Transit ayrımı gözetmeksizin “tarife alt pozisyonuna” atıfta bulunularak “Varış gümrük idaresinde yapılan kontrol neticesinde, taşıta tatbik edilen mühürlerin sağlam olduğu, 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanununun ihlal edildiğine yönelik bir tespitte bulunulmadığı ve 239 ve 240 ıncı maddeler çerçevesinde bir eksiklik ya da fazlalık bulunmadığı; ancak, eşyanın tarife alt pozisyonunun beyan edilenden farklı olduğunun tespit edildiği hallerde Kanunun 241 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca işlem yapılır.”  denilmiştir.

    Asıl sorumluların sorumlukları katmanlı bir hale getirilmiş ve mülga 266/2. maddesinde yer alan; “Transit/güvenlik refakat belgesi düzenleyen kişi belgede yer alan bilgilerin doğruluk ve geçerliliğinden sorumludur.” hükmü,221/2. maddesi ile “Rejim hak sahibi ile rejim hak sahibi hesabına transit beyanında bulunanlar, bu Yönetmeliğin 113 üncü maddesi kapsamında beyannamede yer alan bilgiler ile beyanname eki belgelerin doğruluğu ve gerçekliğinden sorumludur.” şeklinde düzenlenmiştir. Yönetmeliğin “Beyanın bağlayıcılığı” başlıklı 113. maddesinin metin içerisinde yer alması ise; Ortak Transit Rejimini kullanarak beyanda bulunanlara, sadece teminat veren kuruluşlar olmadıklarını, yaptıkları beyanın sorumluluklarının farkında olmalarını hatırlatmaktadır.

    Suçüstü Hali:

    Yönetmeliğin değişiklikten sonra da durumunu koruyan “Telef veya kayıp olan eşya” başlıklı 228. maddesinin, uygulama birliği sağlanması gereken hususlar içermesi gerektiğini düşünüyorum. Maddenin; ”(1) Transit rejimine tabi eşyanın mücbir sebep veya beklenmeyen haller nedeniyle telef veya kaybının kanıtlanması halinde, gümrük vergileri aranmaz. Ancak;

    1. a) Suçüstü şeklindeki hırsızlıklar, hazırlık tahkikatı üzerine Cumhuriyet Savcılığınca verilen belge ile,

    ….kanıtlanır.” şeklindeki halinde yalnızca “suçüstü” şeklindeki hırsızlık olayına yer verilmesi; suçüstü olmayan hırsızlık vakalarından sonra yükümlünün başvurusu üzerine düzenlenen polis tutanağı ya da Cumhuriyet Başsavcılığı hazırlık bürosu tarafından “soruşturma yürütüldüğü” ne dair yazıların dikkate alınmayarak, asıl sorumludan, hırsızlık soruşturmasına konu eksik eşyanın ithalat vergilerinin talep ve tahsil edilmesiyle sonuçlanmaktadır.

    ‘Telef veya kayıp olan eşya’ kavramının bu yönüyle de düzenlenmesi yararlı olacaktır.

    Gümrük Genel Tebliği (Transit Rejimi) (Seri No: 4):

    Gümrük Genel Tebliği (Transit Rejimi) (Seri No: 4) ile yapılan düzenlemeler ise basitleştirme hükümlerine açıklık getirmesi yanında ikincil mevzuat düzenlemelerini bir araya getirip, NCTS sisteminin teknik yönlerine yasal dayanak olması bakımından önemli hususlar içermektedir.

    Basitleştirme olanaklarından yararlanma hakkı elde eden yükümlülerin bunları korumak için gümrük işlemlerinde daha özenli davrandıkları ve disipline olduğunun gözlemlendiğini belirtmek yanlış olmaz sanırım.

    Bu bağlamda Ortak Transit Rejiminin önemli paydaşı “Rejim hak sahibi” asıl sorumlulara “Kapsamlı teminatta indirim” basitleştirmesi öngören 11. maddesi bu işlevi görebilecek bir düzenlemedir. Basitleştirmeden yararlanabilmek için belirlenen; “nihai statüye getirilmemiş beyanname sayısı”“sağlam mali kaynak”“235/.5. madde para cezası sayısı” vb. kriterler de yerindedir. Ancak “referans tutar ile kapsamlı teminat tutarı arasındaki farkı karşılayacak kadar öz kaynağının bulunduğunun gösterilmesi”  koşulunun ticari hayatın doğal akışına uygun olmadığını belirtmemiz gerekiyor.

    İçeriğin geri kalanını görmek için GİRİŞ yapmanız veya ÜYE olmanız gerekmektedir.

     

    Gümrük İdaresinin Tesis Ettiği İşlemlerde, İşleme Karşı Başvurulacak Yeri ve Başvurma Süresini Belirtmek Zorunda Olduğunu Biliyor Muydunuz?

    Gümrük İdaresinin Tesis Ettiği İşlemlerde, İşleme Karşı Başvurulacak Yeri ve Başvurma Süresini Belirtmek Zorunda Olduğunu Biliyor Muydunuz?

    Gümrük İdaresinin Tesis Ettiği İşlemlerde, İşleme Karşı Başvurulacak Yeri ve Başvurma Süresini Belirtmek Zorunda Olduğunu Biliyor Muydunuz? , Gümrük İdaresinin tesis ettiği idari işlemlerde; işleme karşı başvurulacak kanun yolunu, idari mercii ve başvuru süresini göstermesi en üst hukuki norm olan Anayasanın bağlayıcılığının zorunlu bir sonucudur.

    Gümrük İdaresinin Tesis Ettiği İşlemlerde, İşleme Karşı Başvurulacak Yeri ve Başvurma Süresini Belirtmek Zorunda Olduğunu Biliyor Muydunuz?
    Gümrük İdaresinin Tesis Ettiği İşlemlerde, İşleme Karşı Başvurulacak Yeri ve Başvurma Süresini Belirtmek Zorunda Olduğunu Biliyor Muydunuz?

    Bireylerin hangi kanun yolları ve mercilere başvuracağını ve sürelerini belirtmek zorunda olduğunu öngören Anayasanın 40’ıncı maddesinin ikinci fıkrası, ayrı bir yasal düzenlemenin varlığını gerektirmeksizin, doğrudan uygulanabilir nitelik taşımasından dolayı yasama, yürütme ve yargı organlarının, idare makamlarının ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarının işlemlerinde, bu işlemlere karşı başvurulacak idari veya yargı mercileri ve kanun yollarıyla sürelerini belirtmesi zorunludur.

    İçeriğin geri kalanını görmek için GİRİŞ yapmanız veya ÜYE olmanız gerekmektedir.

     

    Gümrük Vergi ve Ceza Uyuşmazlıklarının İdari Aşamada Çözümü

    Gümrük Vergi ve Ceza Uyuşmazlıklarının İdari Aşamada Çözümü

    Gümrük Vergi ve Ceza Uyuşmazlıklarının İdari Aşamada Çözümü , Gümrük vergisinin kendisine has yapısından kaynaklanan farklılıklar nedeniyle bu vergi ve vergiye ilişkin yaptırımların uygulanması sırasında karşılaşılan uyuşmazlıkların çözümünde, başta Vergi Usul Kanunu (VUK) olmak üzere diğer vergi uyuşmazlıklarına nazaran önemli farklılıklar bulunmaktadır. VUK’un 2 nci maddesi ile “gümrük idareleri tarafından alınan vergi ve resimler” bu kanun kapsamı dışına alınarak, söz konusu vergi ve resimlerle ilgili olarak 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 242 nci maddesinde sayılan hükümlerin uygulanacağı belirtilmektedir. Bu bakımdan Gümrük Kanunu (GK), gümrük işlemlerinden alınan vergi, resim ve diğer yükümlülükler bakımından hem genel hem de özel hükümler içeren kendine özgü bir kanun niteliğindedir. Bu makalede, gümrük vergilerine ilişkin genel bilgilerin aktarılmasının akabinde, gümrük uyuşmazlıklarının kendisine özgü niteliği de dikkate alınarak uyuşmazlıkların uzlaşma ve itiraz yolları ile idari aşamada çözümlenmesi ele alınmıştır.

    GİRİŞ

    Vergi, temel olarak, kamu harcamalarının karşılanması maksadıyla, devletin egemenlik yetkisine dayanarak ve kamu otoritesini kullanarak gerçek ve tüzel kişilerden tahsil ettiği para şeklinde tanımlanabilir. Tanımdan da anlaşılacağı üzere, verginin temelinde yatan en önemli etken egemenlik yetkisidir. Verginin egemenlik gücüne göre alınmasının doğal sonucu ise, onun zora dayanılarak ve kanunla alınacak olmasıdır. Vergilerin geçmiş yüzyılların aksine yalnızca para ile alınması da verginin ayni bir edim değil parasal bir edim olduğunun somut göstergesidir.

    Devletin egemenlik gücüne dayanarak kamu hizmetlerinin finansmanını sağlamak maksadıyla parasal bir karşılık olarak aldığı en önemli gelir kaynaklarından birini vergiler oluşturmaktadır. Vergiler ülke içerisinde yapılan faaliyetlerden alınabildiği gibi, uluslararası alanda yapılan ticaret üzerinden de alınabilmektedir. Dış ticaret üzerinden alınan en önemli vergi türleri arasında gümrük vergisi de yer almaktadır. Dış ticaret politikasının en eski ve en yaygın araçlarından birisi olan gümrük vergileri, ithal malların ülke sınırlarından girişi sırasında devletçe alınmaktadır.

    Gümrük vergisi, gümrüğe tabi olan ticari eşyanın ülkeler arasında yer değiştirmesi sonucunda, ticari eşyanın değeri ya da miktarı üzerinden alınan bir vergi türü olarak tanımlanmaktadır. Gümrük vergilerinin başlıca amaçları devlet hazinesine gelir sağlamak ve yerli sanayiyi dış rekabetten korumaktır. Uluslararası ticarette gümrük sınırlarının yapılan anlaşmalar sonucunda kaldırılması, ülkelerin gümrük vergilerinden elde etmiş oldukları mali katkıların oransal payının azalmasına neden olmuş olsa da; dış ticaret politikası aracı olarak kullanılan gümrük vergileri, ülkelerin yurt içerisindeki sanayilerini ülke çıkarlarının gerektirdiği biçimde koruma altına alınmasını sağlamaktadır.

    Gümrük Kanunu’nun, kendine özgü (sui generis) yapıda olması ve genel-özel hükümlerin her ikisini de bünyesinde barındırması, gümrük vergilerinin ayrı bir uzmanlık alanı gerektiren bir vergi türü olduğunu açıkça göstermektedir. Bu nedenle gümrük vergisi uyuşmazlıkları; nitelikleri, çözüm yolları ve sonuçları bakımından diğer vergi uyuşmazlıklarından farklılık göstermektedir.

    1. GÜMRÜK UYUŞMAZLIKLARI VE ÇÖZÜM YOLLARI

    1.1. Genel Olarak Gümrük Uyuşmazlığı

    Gümrük uyuşmazlığı, Gümrük İdaresi ile yükümlü, vergi sorumlusu iştirakçi veya ceza muhatabı gibi taraflar arasında gümrük yükümlülükleri konusunda ortaya çıkan ve barışçıl yollarla çözümlenemeyen anlaşmazlıklar olarak tanımlanmaktadır. Bu anlaşmazlık, kimi zaman yükümlünün kişisel gümrük vergisi borcunun varlığı ve tutarı üzerinde, kimi zaman ise yükümlünün maddi ya da şekli yükümlülüklerini yerine getirmemesinden veya eksik yerine getirmesinden dolayı uygulanan idari müeyyidenin türü ve miktarı üzerinde olmaktadır. Gümrük uyuşmazlıkları temel olarak Gümrük Kanunu’nun uygulanmasından doğan fiillerden kaynaklanmakta ise de, bu uyuşmazlıklara Amme Alacakları Tahsil Usulü Hakkındaki Kanun’a (AATUHK) göre yapılan işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıklar ile gümrük alanında yapılan genel düzenleyici işlemlerden doğan uyuşmazlıklar da eklenebilmektedir.

    VUK’a tabi diğer vergilendirme türlerinden farklı bir vergilendirme sürecinin işlediği gümrük vergilerinde verginin tahakkuk ve kesinleşme süreci aynı zamanda gerçekleşmektedir. Onay işleminin gerçekleşmesi ile tahakkuk eden vergi, yükümlünün istemesi halinde ya derhal ödenmekte ya da gümrük işlem ve kullanımına ilişkin süre içerisinde ödenebilmektedir. İlk durumda verginin tahakkuku ile tahsilatı aynı anda gerçekleşmekte, ikinci durumda ise tahakkuk ile tahsilat arasında zaman farkı oluşabilmektedir. Gümrük vergileri açısından değerlendirildiğinde birinci durumda; gümrük işlemleri sırasında eşya henüz gümrük denetiminde iken uyuşmazlık çıkması söz konusu olabilmekte, ikinci durumda ise gümrük işlemleri tamamlandıktan sonra uyuşmazlığa vücut verilebilmektedir. Gümrük uyuşmazlıkları hangi aşamada çıkacak olursa olsunlar her iki durumda da uyuşmazlıklar idari aşamada, idari aşamada çözüm bulunamadığı takdirde ise yargısal aşamada çözümlenebilmektedir.

    2. GÜMRÜK UYUŞMAZLIKLARININ ÇÖZÜMLENMESİ

    2.1. İdari Yargılama Usulü Kanununda Düzenlenen Zorunlu İdari Başvuru Müessesesinin İncelenmesi

    Bir idari işleme dayanmayan, salt idari eylemlerden kaynaklanan zararların giderilmesi için idari yargıda açılacak tam yargı davaları, İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) 13 üncü maddesinde şu şekilde düzenlenmektedir:

    “İdari eylemlerden hakları ihlal edilmiş olanların idari dava açmadan önce bu eylemleri yazılı bildirim üzerine veya başka suretle öğrendikleri tarihten itibaren 1 yıl ve her halde eylem tarihinden itibaren 5 yıl içinde ilgili idareye başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemeleri gereklidir. Bu isteklerin tamamen veya kısmen reddi halinde, bu konudaki işlemin tebliğini izleyen günden itibaren veya istek hakkında 60 gün içinde cevap verilmediği takdirde bu sürenin bittiği tarihten itibaren, dava süresi içerisinde dava açılabilir.”

    Görüldüğü gibi salt idari eylemden doğan zararların tazmini için açılacak tam yargı davaları özel bir düzenlemeye tabi tutulmuştur. Salt bir idari eyleme karşı idareden “ön karar” almadan doğrudan tam yargı davası açılması durumunda idari yargı mercii, davayı, “idari mercii tecavüzü” yani ön karar alınmak suretiyle zorunlu idari başvuru yolu tüketilmediği gerekçesiyle, zararı verdiği iddia edilen ilgili idari makama tevdii eder.

    2.2. Gümrük Uyuşmazlıklarının Çözüm Yolları ve İzlenecek Usuller

    Devlet ile mükellef arasındaki çıkar dengesini kurmayı esas alan vergi hukukunda, vergilemeye ilişkin ortaya çıkan anlaşmazlıkların verginin tarafı olan mükellef/sorumlu/ceza muhatabı ile vergi idaresi arasında barışçıl yollarla çözümüne büyük önem verilmektedir. Vergi sorunlarının hukuki uyuşmazlık haline getirip yargı yoluna gidilmeden taraflarca çözüme kavuşturulmasına “vergi sorunlarının idari aşamada çözüm yolları” denilmektedir. Vergi sorunlarının idari aşamada çözümlenememesi sonucu dava açma yoluna gidilmesi haline ise “vergi uyuşmazlıklarının yargısal alanda çözüm yolları” denilmektedir.

    Gümrük uyuşmazlıklarının çözümlenmesindeki idari başvuru yolları sırasıyla; uzlaşma, itiraz ve üst makamlara başvuru şeklindeyken yargısal çözüm yolu ise, vergi mahkemesinde dava açmak şeklinde tezahür etmektedir.

    2.3. Gümrük Uyuşmazlıklarının İdari Yoldan Çözümlenmesi

    Yukarıda da belirtilmiş olan ve kendisine İYUK’da düzenleme alanı bulan zorunlu idari başvuru müessesesine paralel olarak, gümrük vergilerine yönelik uyuşmazlıklarda da idari yollar tüketilmeden yargı yoluna başvurulması mümkün olmamaktadır. Zorunlu idari başvurular gerçekleştirilmeden yapılan yargısal başvurular, “mercii tecavüzü” engeline takılacak ve dava dilekçesi yargı organlarınca re’sen ilgili Gümrük İdaresine gönderilecektir. Bu sebeple gümrük uyuşmazlıklarında zorunlu idari başvurunun yapılması, yargı yoluna başvurulmasının bir ön şartı olarak kabul edilmekte ve vergi yükümlüsü, Gümrük İdarelerine başvuru yapmadan yargı yolunu tercih edememektedir. GK’da yer alan bu düzenleme, gümrük vergisini diğer vergi kanunlarında izlenen usullerden ayıran en temel özellik olarak göze çarpmaktadır.

    2.3.1. Gümrük Vergi ve Cezalarında Uzlaşma Kurumu

    Türk vergi hukuku sisteminde uzlaşma kurumu, 19.02.1963 tarihli ve 205 sayılı yasanın 22 nci maddesi ile 213 sayılı VUK’a eklenen maddelerde düzenlenmiştir. Uzlaşma müessesesi VUK kapsamına giren ve 50 yılı aşkın süredir uygulanan, uyuşmazlıkların çözümünde önemli role sahip olan bir kurumdur.

    Gümrük İdareleri tarafından alınan vergi ve resimler VUK’un 2 nci maddesi ile kapsam dışına alınmış olmakla birlikte, 4458 sayılı GK’nın 242 nci maddesi hükümlerinin uygulanacağı hüküm altına alınmıştır. Bu nedenle, gümrük idareleri tarafından tahsil edilen mali yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklarda VUK Ek-1 ve devamı maddelerinde düzenlenen uyuşmazlıklara ilişkin hükümler uygulanamamaktadır. Gümrük mevzuatı kapsamında tahakkuk eden vergi ve ceza kararlarına karşı uzlaşmaya başvuru için gerekli yasal düzenleme 6111 sayılı yasanın 137 nci maddesi ile 4458 sayılı GK’nın 244 üncü maddesi değiştirilerek yapılmıştır. Düzenlemeye ilişkin esaslar ise, 31.08.2011 tarihinde yürürlüğe giren Gümrük Uzlaşma Yönetmeliği (GUY) ile belirlenmiştir. 6111 sayılı yasa ile gümrük mevzuatına alınan uzlaşma ile kişi ve kurumların haklarının korunmasının temini, yargı organlarının yükünün hafifletilmesi ve vergi alacaklarının ivedi şekilde hazineye intikalinin sağlanması amaçlanmıştır.

    2.3.2. Başvurunun Şekli ve Süresi

    Uzlaşma süreci, GUY’un 10 uncu maddesinde de belirtildiği üzere mükellef tarafından bir dilekçeyle Gümrük İdaresinin uzlaşmaya yetkili komisyonlarının sekretarya hizmetlerini yürütmekle görevli birimine uzlaşma talebi ile başvurulması suretiyle başlamaktadır. Dilekçe taahhütlü posta ile gönderilebilmektedir. GK’nın 244 üncü ve GUY’un 11 inci maddelerine göre; uzlaşma taleplerinin, henüz itiraz başvurusu yapılmamış gümrük vergileri ve vergi aslına bağlı olsun ya da olmasın tüm para cezalarının yükümlüye veya ceza muhatabına tebliği tarihinden itibaren 15 günlük itiraz süresi içerisinde yapılması gerekmektedir.

    Uzlaşmaya ilişkin talepler, uzlaşma komisyonunun sekretarya hizmetlerini yürüten birimi tarafından öncelikle ve ivedilikle usul yönünden incelenmektedir. GUY’un 13 üncü maddesinde sayıldığı şekliyle; yapılan incelemede sırasıyla, başvuru sahibinin başvuruda bulunma yetkisini haiz olup olmadığı, başvurunun süresi içinde yapılıp yapılmadığı, alacağın uzlaşma kapsamına girip girmediği ve uzlaşmanın komisyonun yetkisi içinde bulunup bulunmadığı hususları değerlendirilmektir. Usule ilişkin koşulları taşımadığı anlaşılan talepler değerlendirilmemekte ve bu durum ilgilisine yazıyla veya elektronik yolla tebliğ edilmektedir. Usule ilişkin eksikliklerin giderilebilir nitelikte olması halinde, yükümlüye eksikliklerin tamamlanması için başvuru süresinin sonuna kadar süre verilmektedir. Başvuru süresinin sonunda uzlaşma başvurusunda bulunulmuş olması ve usule ilişkin eksikliklerin giderilebilir nitelikte olması halinde 3 iş günü ek süre verilebilmektedir. Verilen sürelerin sonunda ise eksikliklerin giderilmemesi durumunda talep reddedilmektedir.

    2.3.3. Uzlaşma Komisyonlarının Yapısı, İşleyişi ve Yetkileri Üzerine Kısa Değerlendirme

    Uzlaşma Yönetmeliğinde uzlaşma taleplerinin değerlendirilmesi için Gümrük ve Ticaret Bölge Müdürlüğü Uzlaşma Komisyonları ile Merkezi Uzlaşma Komisyonları kurulacağı belirtilmektedir. Yönetmeliğin 7 nci maddesinde komisyonların ne şekilde oluşturulacağı açıklığa kavuşturulmuştur. Komisyonlar ikili bir ayrım yapılarak incelendiğinde aşağıdaki temel farklar görülmektedir.

    İlk olarak, Gümrük ve Ticaret Bölge Müdürlüğü Uzlaşma Komisyonları; Bölge Müdürü, Bölge Müdür Yardımcısı, Şube Müdürü, Gümrük Müdürü, Müdür Yardımcısı, Şef ve Muayene Memuru arasından Bölge Müdürü tarafından seçilecek olan bir başkan dahil üç üyeden oluşmaktadır. Bölge Müdürü veya belirleyeceği Bölge Müdür Yardımcısı komisyonlara başkanlık etmektedir.

    İkinci olarak Merkezi Uzlaşma Komisyonları ise; Müsteşar, Müsteşar Yardımcıları, Gümrükler Genel Müdürü, Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürü, Gümrükler Genel Müdürlüğü Genel Müdür Yardımcıları ve Daire Başkanları ile Risk Yönetimi ve Kontrol Genel Müdürlüğü’nün sonradan kontrolle ilgili dairesinin bağlı bulunduğu Daire Başkanı ve Genel Müdür Yardımcısı arasından Müsteşar tarafından belirlenen Başkan dahil üç üyeden oluşmaktadır. Komisyonlara, Müsteşar, görevlendireceği Müsteşar Yardımcısı veya Gümrükler Genel Müdürü başkanlık etmektedir. Komisyonlar, üyelerinin tamamının katılımıyla toplanmakta ve oy çokluğuyla karar almaktadırlar. Komisyon başkan ve üyelerinin herhangi bir nedenle görevlerinin başında bulunmamaları halinde, bunlara vekâlet edenler komisyonda görev yapmaktadırlar. Gümrük ve Ticaret Bölge Müdürlüklerinde, aynı gün görüşülecek birden fazla uzlaşma talebinin tümü için bir uzlaşma komisyonu oluşturulmaktadır.

    2.3.4. Uzlaşmanın Kapsamı ve Uzlaşma Konusuna Giren/Girmeyen Alacaklar

    Uzlaşmanın kapsamı, hangi esaslar çerçevesinde talep edilip gerçekleştirilebileceği de GUY’da düzenlenmektedir. GUY’un 4 üncü maddesi gereğince, beyan ile gümrük idaresince yapılan tespit sonucunda belirlenen veya gümrük idaresince tespit edilmesinden önce beyan sahibince bildirilen farklılıklara ilişkin tebliğ edilen gümrük vergileri alacakları ile kanunda ve ilgili diğer kanunlarda öngörülen cezalar, uzlaşma kapsamındadır. Dolayısıyla sadece Gümrük İdareleri tarafından tahakkuk ettirilen gümrük vergi alacakları değil, aynı zamanda Gümrük İdaresi tarafından tespit edilmeden önce mükellef tarafından bildirilen kıymet farklılıklarına istinaden düzenlenen gümrük vergi ve ceza kararları da uzlaşma kapsamında değerlendirilmektedir.

    GUY’da uzlaşmaya konu olabilecek mali yükümlülükler ve para cezaları açık bir şekilde sayılmaktadır. Dolayısıyla yükümlü ve vekili tarafından yapılan beyan ile Gümrük İdaresince yapılan tespit sonucunda belirlenen veya Gümrük İdaresince tespit edilmeden önce beyan sahibince bildirilen farklılıklara ilişkin tebliğ edilen gümrük vergileri alacakları ile kanunda ve ilgili diğer kanunlarda öngörülen cezaların tümünün uzlaşmayı ilgilendirdiğini görülmektedir. Bu bağlamda, uzlaşmaya konu alacaklara baktığımızda, Giriş bölümünde yer alan alacak tanımında da yer aldığı üzere, gümrük vergileri ve para cezaları bu kapsama girmektedir. Söz konusu kavramlardan ‘Gümrük Vergileri’ ifadesi kapsamına ise; Gümrük Vergisi, İlave Gümrük Vergisi, Tek ve Maktu Vergi, Dampinge Karşı Vergi, Sübvansiyona Karşı Telafi Edici Vergi, Katma Değer Vergisi (KDV), Özel Tüketim Vergisi (ÖTV), Ek Mali Yükümlülük, Toplu Konut Fonu, Kaynak Kullanımı Destekleme Fonu (KKDF), Tütün Fonu, Ek Fon, Çevre Katkı Payı, Telafi Edici Vergi (ihracat) ve ayrıca ticari olmayan eşya için; TRT Bandrol Ücreti girmektedir.

    Uzlaşmaya konu para cezaları kapsamına; 4458 sayılı GK’nın 234, 235, 236, 237, 238, 239, 241 inci maddeleri, 2976 sayılı Dış Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanunun 4 üncü maddesi, 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 51 inci maddesi ile 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu’nun 16 ncı maddesinin girdiği görülmektedir. Bununla birlikte, gümrük idarelerince tahsili gereken alacaklar ile Gümrük Uzlaşma Yönetmeliği’nin yayımı tarihinden sonra yapılan düzenlemelerle getirilen alacaklar da uzlaşmaya konu olabilmektedir. Nitekim uzlaşma talebi, yükümlüye tebliğ edilen alacakların tamamı için yapılabileceği gibi vergiler veya cezaların bir kısmı için de yapılabilmektedir. Ayrıca şartlı muafiyet rejimlerine ilişkin hükümlerin ihlali sonucunda doğan alacağın tahsilinin yükümlüye tebliğinden itibaren 15 gün içinde, alacağa konu para cezaları uzlaşmaya konu edilebilmektedir.

    Buna karşılık, GUY’un 6 ncı maddesinde uzlaşmaya konu olamayacak alacaklar açıkça sayılmaktadır. Gümrük vergilerinin matrahına giren ancak aslı gümrük idarelerince takip ve tahsil edilemeyen vergi ve benzeri mali yükler uzlaşmaya konu edilememektedir. Yönetmeliğin 5 inci maddesinin 2 nci fıkrası hükmü hariç olmak üzere, aynı tür vergi veya cezanın bir kısmı için uzlaşma talebinde bulunulamamaktadır. İlgili mevzuat uyarınca alacak tutarının kesin tahsilinin öngörülmediği ve teminata bağlandığı durumlar da uzlaşmaya konu edilememektedir. Ayrıca, alacağın 21.03.2007 tarihli ve 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu’nun 3 üncü maddesinde yer alan kaçakçılık suç ve kabahatlerine ilişkin olması halinde de uzlaşma talebinde bulunulamamaktadır.

    2.3.5. Uzlaşma Görüşmeleri ve Uzlaşmaya Katılabilecekler

    Gümrük Uzlaşma Yönetmeliği’nin “Uzlaşma Görüşmelerinin Yapılması” başlıklı 16 ncı maddesinde de belirtildiği üzere, uzlaşma talebinin usulüne uygun yapıldığının anlaşılması üzerine uzlaşma ile ilgili olarak yapılacak görüşmelere katılma hususu, düzenlenen uzlaşma davetiyesi ile en az 5 gün önceden yazıyla veya uzlaşma talebi dilekçesinde belirtilen e-posta adresine elektronik olarak 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre, komisyon sekretaryası tarafından yükümlüye tebliğ edilmektedir. Yükümlünün istemesi halinde 5 günlük süreyle bağlı kalınmaksızın önceki bir tarih, uzlaşma günü olarak belirlenebilmektedir.

    Uzlaşma Komisyonlarında yükümlü ile birlikte ve yükümlü yanında uzlaşma görüşmelerine katılacak kişilere, GUY’un 15 inci maddesinin 3 üncü fıkrası doğrultusunda sayı itibariyle sınırlandırma getirilmektedir. Bu kapsamda, uzlaşma komisyonlarına yükümlünün kendisi dâhil, yükümlü ile birlikte katılabilecek kişi sayısı üçü geçememektedir Yine ikinci fıkrada belirtilen ve uzlaşma toplantılarında bulundurulmasında bir sakınca olmayan ve (dolaylı) temsile yetkili gümrük müşavirlerinin, uzlaşma komisyonu toplantısında görüşlerini açıklamak üzere katılabilecekleri; fakat uzlaşma ile ilgili tutanakları imzalayamayacaklarına ilişkin 4 üncü fıkrası mülga edilmiştir. Bu değişiklikle birlikte, uzlaşma komisyonu görüşmelerine yükümlünün veli ya da vasinin bizzat katılması esas olacak, yükümlünün toplantıya katılamaması halinde (doğrudan) temsilcisi veya vekaletnamede özel yetki verilmesi şartıyla gümrük müşaviri de yükümlü adına görüşmelere katılabilecek ve uzlaşma tutanaklarını imzalayabileceklerdir.

    Yönetmeliğin “Uzlaşma Görüşmelerinin Yapılması” başlıklı 16 ncı maddesi ile 17, 18, 19 ve 20 nci maddelerine ilişkin içerikler şu şekilde özetlenebilmektedir:

    Yükümlünün uzlaşma davetiyesinde belirtilen yer, gün ve saatte toplantıya katılması halinde uzlaşma görüşmelerine başlanmaktadır. Yapılan görüşme sonucunda uzlaşma sağlandığı takdirde uzlaşma komisyonu durumu düzenleyeceği bir tutanakla tespit edilmekte, uzlaşmanın temin edilemediği hallerde ise temin edilememe nedenlerini belirtmek suretiyle komisyon tarafından tutanak düzenlenmektedir. Her iki halde de komisyon tarafından düzenlenen tutanak üç nüsha olmaktadır. Düzenlenen tutanağın bir nüshası yükümlüye verilmekte, yükümlünün veya temsilcilerinin uzlaşma davetiyesine icabet etmemesi veya tutanağı almaktan imtina etmesi hallerinde ise tutanağın iki örneği, gereği yapılmak üzere ilgili başmüdürlüğe veya gümrük müdürlüğüne gönderilmektedir. Tutanağın son kalan nüshası ise uzlaşma komisyonunda tutulan dosyada saklanmaktadır. Yükümlünün uzlaşma davetiyesine icabet etmemesi veya tutanağı imzalamaktan imtina etmesi hallerinde, kendisine ayrıca tebligat yapılmamaktadır.

    2.3.6. Uzlaşma Görüşmelerinin Ertelenmesi ve Uzlaşma İşlemlerinin Süresi

    GUY’un 17 nci maddesinde uzlaşma görüşmelerinin ertelenmesine ilişkim hükümler yer almaktadır. Bu kapsamda, belirlenen uzlaşma günü bildirildikten sonra komisyonun o gün toplanamayacağının anlaşılması halinde yeni bir uzlaşma günü belirlenerek yükümlüye bildirilmektedir. Yükümlü tarafından makul gerekçelerle katılım sağlanamayacağının toplantı başlamadan önce komisyona bildirilmesi şartıyla ve bir defaya mahsus olmak üzere toplantı, yükümlüye daha sonradan bildirilecek bir tarihe ertelenebilmektedir. Yönetmeliğin lafzında belirtilen “toplantı başlamadan önce” ifadesi istenildiği takdirde oldukça geniş yorumlanabilmekte ve uygulamada birtakım sorunlara neden olabilecek bir ifade olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu nedenle uzlaşma görüşmelerinin ertelenmesi talebinde bulunan tarafın bu süreyi “iyi niyet ve dürüstlük kuralları” çerçevesinde ayarlaması ve uzlaşma görüşmelerinden en az bir veya iki iş günü öncesine kadar bildirmesi gerektiği kanaatindeyim.

    GUY’un 18 inci maddesinde (Resmi Gazete-1/9/2012-28398) yapılan değişiklik sonucunda; 7 nci maddenin 7 nci fıkrası hükmü hariç olmak üzere, yükümlünün uzlaşma talebinin, dilekçenin ilgili Gümrük ve Ticaret Bölge Müdürlüğü uzlaşma komisyonu kayıtlarına girdiği tarihten itibaren azami 45 gün içinde sonuçlandırılması esası kabul edilmiştir. Ancak, 17 nci maddesinin 3 üncü fıkrasında belirtilen nedenlere bağlı olarak belirtilen süre aşılabilmektedir. Bu durumda, söz konusu inceleme ve araştırmanın tamamlanmasına kadar komisyon çalışmalarına devam etmektedir.

    2.3.7. Uzlaşmanın Sonuçları ve Uzlaşmanın Kesinliği

    Uzlaşmanın sonuçları ve uzlaşma müessesesinin kararların kesin ve gizli olması, Yönetmeliğin 21 ila 24 üncü maddeleri arasında düzenlenmektedir. Bu kapsamda, uzlaşma vaki olduğu takdirde gümrük uzlaşma komisyonlarının düzenleyecekleri uzlaşma tutanakları kesin olup, gereği ilgili gümrük müdürlüğünce derhal yerine getirilmektedir. Uzlaşma tutanağının ilgili gümrük idaresine intikali üzerine, tahakkuk ve tebliğ edilmiş olan gümrük vergileri ve/veya kesilen para cezaları uzlaşılan tutarlara göre düzenlenmektedir. Üzerinde uzlaşılan ve tutanakla tespit edilen hususlar dâhil olmak üzere, bu Yönetmelik kapsamında oluşturulan komisyonların tüm çalışmaları ve işlemleri hakkında yükümlü veya cezanın muhatabı ya da idare tarafından dava açılamaz, hiçbir mercie şikayet veya itirazda bulunulamaz, herhangi bir idari inceleme, araştırma ve soruşturmaya konu edilemez, geri verme ve kaldırma talebinde bulunulamaz, denilmektedir. Uzlaşılan alacakla ilgili olarak 5607 sayılı Kanuna göre daha sonra cezaya hükmedilmesi halinde Gümrük Yönetmeliğinin 579 uncu maddesine göre işlem yapılmaktadır.

    2.3.8. İtiraz ve Uzlaşma Hakkının Aynı Anda Kullanılmaması ve Teminatlı İşlemler

    GUY’un 25 inci maddesinde düzenleme alanı bulan hüküm ile “Yükümlü, kendisine tebliğ edilen alacaklar için Kanunun 242 nci maddesinde düzenlenen itiraz hakkı ile 244 üncü maddesinde düzenlenen uzlaşma hakkını aynı anda kullanamaz. Uzlaşmaya konu edilen alacaklar, uzlaşmanın vaki olmaması veya temin edilememesi halinde Kanunun 242 nci maddesi çerçevesinde itiraza konu olabilir. Ancak, itiraza konu edilmiş alacaklar için uzlaşma talebinde bulunulamaz” denilmektedir. Gümrüklü yer ve sahalarda bulunan eşyaya ilişkin tahakkuk eden alacaklara ilişkin yükümlü tarafından uzlaşma talebinde bulunulması halinde, ayrıca talep edilmesi şartıyla, tahakkuk eden alacaklar teminata bağlanarak eşya yükümlüsüne teslim edilebilmektedir. Yükümlüsüne teslim edilen eşyaya terettüp eden alacaklar için uzlaşmanın vaki olması halinde, uzlaşılan tutar teminattan mahsup edilmektedir. Uzlaşılan tutarın yükümlü tarafından nakden ödenmesi halinde ise teminat iade edilmektedir. Uzlaşmanın vaki olmaması veya temin edilememesi halinde ise genel hükümlere göre işlem yapılmaktadır.

    3. Gümrük Uyuşmazlıklarının Çözümünde İtiraz Yolu

    İtiraz müessesesi, Gümrük Kanunu’nun 242 nci maddesinde açık şekilde düzenlenmektedir. Buna göre, yükümlüler kendilerine tebliğ edilen gümrük vergileri, cezalar ve idari kararlara karşı tebliğ tarihinden itibaren on beş gün içinde bir üst makama; üst makam yoksa aynı makama verecekleri bir dilekçe ile itiraz edebilmektedirler. Buna göre, gümrük vergilerini eğer Gümrük Müdürlüğü tahakkuk ettirmiş ve tebliğ etmiş ise üst makam Gümrük ve Ticaret Bölge Müdürlüğü olmaktadır. Eğer itiraza konu olan kararı ilk elden alan idare Gümrük ve Ticaret Bölge Müdürlüğü ise, üst makam Gümrük ve Ticaret Bakanlığı olmaktadır. Gümrük ve Ticaret Bakanlığı’nca ilk elden alınan kararlarda ise, daha üst bir makam olmadığından on beş gün içerisinde yine aynı makama itiraz edilmektedir.9 İdareye intikal eden itirazlar, idare tarafından otuz gün içinde karara bağlanarak ilgili kişiye tebliğ edilmektedir. Süresi içerisinde yapılmayan itiraz başvuruları reddedilmektedir. Çünkü itiraz müessesesinde belirtilen süreler ‘hak düşürücü’ niteliğe haizlerdir.

    Diğer bir konu ise, itirazın süresi içerisinde fakat ilgili makam yerine bir başka makama yapılması durumudur. İtiraz dilekçelerinin otuz günlük yasal süresi içerisinde fakat yanlış makama verilmesi halinde, itiraz süresinde yapılmış sayılacak ve itiraz dilekçesi idare tarafından re’sen yetkili makama gönderilmektedir. İtirazın reddi kararlarına karşı ise, işlemin yapıldığı yerdeki idari yargı mercilerine başvurulabilmektedir. Böylece tarh edilen vergilere karşı idari yollardan bir sonuç alamayan mükellef, aleyhine olan kararın kendisine tebliğ edildiğini izleyen günden itibaren 30 gün içerisinde vergi mahkemesinde dava açma yoluna gidebilmektedir.

    3.1. Gümrük Vergisine İtirazın Konusu

    1615 sayılı eski Gümrük Kanunu’nda hangi konulara itiraz edilebileceğine ilişkin hükümler açıkça ve sınırlı sayıda (numerousclausus) sayılmıştır. 1615 sayılı yasada itiraz sebeplerinin tek tek maddeler halinde sayılmış olmasına karşın, 4458 sayılı GK’da itiraz nedenlerinin maddeler halinde sayılmak yerine daha geniş kapsamlı olarak “itirazlar” başlığı altında toplanması yerinde ve isabetli bir düzenleme olmuştur. Eski düzenleme, uygulamada birtakım olumsuzluklara sebep olmuş ve aslında Gümrük Kanunu kapsamında değerlendirilmesi gereken uyuşmazlıkların sırf sınırlı sayıda düzenlenen maddeler arasında yer almamasından kaynaklı olarak adli yargı mahkemelerinde konu edilmesi sonucunu doğurmuştur. Yeni düzenlemeyle, ayrı bir uzmanlık ve farklı yargılama usulü gerektiren uyuşmazlıkların bu konularda yeterli bilgi ve deneyimi olmayan adli yargı hakimleri tarafından neticelendirilecek olmasının uygulamada doğuracağı aksaklıkların da önüne geçilmiş olduğu kanaatindeyim.

    4458 sayılı GK’ya göre gümrük vergilerine itiraz nedenlerini dört başlık şeklinde incelemek mümkündür. Bu ayrıma göre; konu, matrah ve tarife nedeniyle itiraz sebepleri ile diğer itiraz sebepleri şeklinde bir görünüm ortaya çıkmaktadır. Konu nedeniyle itiraz sebepleri, eşyanın nitelik ve mahiyetinin belirlenmesinde hata yapılması veya eşyayı gümrük vergisinden istisna tutan kanun hükümlerinin hiç uygulanmaması ya da yanlış uygulanması durumlarında yapılan itirazlar olarak karşımıza çıkmaktadır. Matrah nedeniyle itirazlar ise, verginin hesaplanmasına esas teşkil eden ve matrahın veya miktarın tespit edilmesi sırasında yapılan hatalara ilişkin yapılan itirazlardır. Dış ticaret işlemlerinde eşyalar, bilinen ticari isimleri ile değil, Dünya Gümrük Örgütü tarafından düzenlenmiş olan ve tüm üye ülkelerce kullanılan rakamlarla sınıflandırılmış kodlarla ifade edilmektedir. Gümrük vergileri ise yürürlükte olan gümrük tarifesi esas alınmak suretiyle belirlendiğinden, eşyanın bulunduğu pozisyonun karşılığında gösterilen vergi oranından başkaca bir oran kullanılarak verginin hesaplanmış olması yükümlüler tarafından itiraza konu edilen diğer bir başlık olmaktadır ve tarife nedeniyle itirazlar olarak adlandırılmaktadır. Son olarak ise diğer itiraz sebepleri olarak genelleme yapılan, uluslararası antlaşmaların hiç uygulanmaması ya da hatalı uygulanması ya da eşyanın menşeinin belirlenmesinde hata yapılmış olması gibi sebepler olarak karşımıza çıkmaktadır.

    İçeriğin geri kalanını görmek için GİRİŞ yapmanız veya ÜYE olmanız gerekmektedir.

     

    Gümrük İhtilaflarında En Çok İhtilafa Konu Olan Hususlar

    Yükümlüler ile gümrük idareleri arasında en çok ihtilafa konu edilen hususlar:

    1)  Royalti-lisans ödemeleri

    Eşyanın ithali sonrasında yapılacak royalti-lisans ödemelerinin ithal anında gümrük idaresine beyan edilmemesi nedeniyle, gümrük idaresince yapılan inceleme veya sonradan kontrol neticesinde royalti lisans ödemesi üzerinden ek vergi ve ayrıca verginin 3 katı para cezası verilebilmektedir.

    2) Transfer fiyatlandırması kapsamında fiyat düzeltmeleri
    Eşyanın ithali sonrasında transfer fiyatlandırması çerçevesinde ithal eşyasının fiyatında yapılan
    düzeltmeler çerçevesinde debit note veya fiyat farkı ödemelerinin beyan edilmemesi nedeniyle, gümrük idaresince yapılan inceleme veya sonradan kontrol neticesinde fiyat artışları üzerinden ek vergi ve ayrıca verginin 3 katı para cezası verilebilmektedir.

    3)  Tarife farklılıkları
    Gümrük idaresince beyan aşamasında yapılan muayene ve denetleme veya teslimden sonra kontrol sonucunda yapılan denetlemelerde eşyanın tarifesinin yanlış beyan edilmesi gerekçesi ile muayene sonuçlarına göre alınması gereken ithalat vergileri üzerinden ek vergi ve ayrıca verginin 3 katı para cezası verilebilmektedir.

    4)  Faturalardaki iskontolar
    Peşin ödeme ve miktar iskontoları belli koşulları sağlaması halinde gümrük kıymetine dahil edilmesine gerekmemekte olup, bu tür iskontolar dışında yapılan iskontoların gümrük kıymetine dahil edilmemesi halinde, gümrük idaresince yapılan inceleme veya sonradan kontrol neticesinde iskonto miktarı üzerinden ek vergi ve ayrıca verginin 3 katı para cezası verilebilmektedir.

    5)  Menşe uygulamaları
    Tercihli gümrük oranlarından yararlanmak için sunulan menşe belgelerinin gerçek dışı veya
    usulüne uygun olarak doldurulmaması nedeniyle, tercihsiz oranlar üzerinden ek vergi ve ayrıca verginin 3 katı para cezası verilebilmektedir.

    6)  KDV Matrahına giren unsurlarda ihtilaflar
    Gümrük kıymetine dahil olmamakla beraber KDV matrahına giren, ardiye ödemeleri, ordino, mesai ücreti, kur farkı ödemeleri gibi unsurların eksik veya hiç beyan edilmemesi durumunda, gümrük idaresince yapılan inceleme veya sonradan kontrol neticesinde bu unsurlar üzerinden ek KDV ve ayrıca verginin 3 katı para cezası verilebilmektedir.

    7)  KDV oranına ilişkin ihtilaflar
    Gümrük idaresince beyan aşamasında yapılan muayene ve denetleme veya teslimden sonra kontrol sonucunda yapılan denetlemeler sonucunda; KDV matrahı doğru olsa bile, KDV oranının doğru beyan edilmemesi gerekçesi ile ek vergi ve ayrıca verginin 3 katı para cezası verilebilmektedir.

    8)  Dahilde işleme rejimi hükümlerinin ihlal edilmesi
    Dâhilde işleme rejimine ilişkin hükümlerin ihlali halinde (örneğin rejimin öngördüğü sürede ihracatın yapılmaması veya ikincil işlem görmüş ürünlerin beyan edilmeden serbest dolaşıma sokulması gibi), rejim ihlali kapsamında ağır para cezaları uygulanabilmektedir.

    9)  İthali lisansa, şarta, izne tabi eşyanı beyanı
    Gümrük idaresince beyan aşamasında yapılan muayene ve denetleme veya teslimden sonra kontrol sonucunda yapılan denetlemeler sonucunda; eşyanın ithali, lisansa, şarta, izne veya belli kuruluşların vereceği uygunluk veya yeterlilik belgesine tabi olduğu ancak bu izinlerin alınmadığı tespit edilirse ağır para cezası uygulanabilmektedir.

    10)  Belirgin şekilde farklı cinste eşya tespiti
    Transit veya antrepo rejim beyanında bulunulan eşyanın belirgin şekilde farklı cinste olduğunun tespiti halinde, farklı çıkan eşyaya ilişkin ağır cezalar uygulanmaktadır.

    11)  Antrepoda eksiklik/fazlalık çıkması
    Gümrük idaresinin izni alınmadan antrepodan eşya çıkarılması veya değiştirilmesi ya da eşyanın bir kısmının fazla/noksan olduğunun anlaşılması hallerinde, bu eşyanın gümrük vergileri kadar ek tahakkuk ile ağır para cezaları uygulanabilmektedir.

    12)  Muafiyet hükümlerine uyulmaması
    Gümrük mevzuatındaki nihai kullanım hükümleri veya belirli durumlarda sağlanan gümrük
    muafiyetlerine ilişkin koşulların ihlal edilmesihalinde eşyanın vergileri kadar ek tahakkuk ve para cezası uygulanabilmektedir.

    İçeriğin geri kalanını görmek için GİRİŞ yapmanız veya ÜYE olmanız gerekmektedir.

     

    Gümrükte En Çok İhtilafa Konu Olan Hususlar

    Yükümlüler ile gümrük idareleri arasında en çok ihtilafa konu edilen hususlar aşağıda yer almaktadır:

    1)Royalti-lisans ödemeleri

    Eşyanın ithali sonrasında yapılacak royalti-lisans ödemelerinin ithal anında gümrük idaresine beyan edilmemesi nedeniyle, gümrük idaresince yapılan inceleme veya sonradan kontrol neticesinde royalti lisans ödemesi üzerinden ek vergi ve ayrıca verginin 3 katı para cezası verilebilmektedir.

    2) Transfer fiyatlandırması kapsamında fiyat düzeltmeleri

    Eşyanın ithali sonrasında transfer fiyatlandırması çerçevesinde ithal eşyasının fiyatında yapılan düzeltmeler çerçevesinde debit note veya fiyat farkı ödemelerinin beyan edilmemesi nedeniyle, gümrük idaresince yapılan inceleme veya sonradan kontrol neticesinde fiyat artışları üzerinden ek vergi ve ayrıca verginin 3 katı para cezası verilebilmektedir.

    3) Tarife farklılıkları

    Gümrük idaresince beyan aşamasında yapılan muayene ve denetleme veya teslimden sonra kontrol sonucunda yapılan denetlemelerde eşyanın tarifesinin yanlış beyan edilmesi gerekçesi ile muayene sonuçlarına göre alınması gereken ithalat vergileri üzerinden ek vergi ve ayrıca verginin 3 katı para cezası verilebilmektedir.

    4) Faturalardaki iskontolar

    Peşin ödeme ve miktar iskontoları belli koşulları sağlaması halinde gümrük kıymetine dahil edilmesine gerekmemekte olup, bu tür iskontolar dışında yapılan iskontoların gümrük kıymetine dahil edilmemesi halinde, gümrük idaresince yapılan inceleme veya sonradan kontrol neticesinde iskonto miktarı üzerinden ek vergi ve ayrıca verginin 3 katı para cezası verilebilmektedir.

    5) Menşe uygulamaları

    Tercihli gümrük oranlarından yararlanmak için sunulan menşe belgelerinin gerçek dışı veya usulüne uygun olarak doldurulmaması nedeniyle, tercihsiz oranlar üzerinden ek vergi ve ayrıca verginin 3 katı para cezası verilebilmektedir.

    6) KDV Matrahına giren unsurlarda ihtilaflar

    Gümrük kıymetine dahil olmamakla beraber KDV matrahına giren, ardiye ödemeleri, ordino, mesai ücreti, kur farkı ödemeleri gibi unsurların eksik veya hiç beyan edilmemesi durumunda, gümrük idaresince yapılan inceleme veya sonradan kontrol neticesinde bu unsurlar üzerinden ek KDV ve ayrıca verginin 3 katı para cezası verilebilmektedir.

    7) KDV oranına ilişkin ihtilaflar

    Gümrük idaresince beyan aşamasında yapılan muayene ve denetleme veya teslimden sonra kontrol sonucunda yapılan denetlemeler sonucunda; KDV matrahı doğru olsa bile, KDV oranının doğru beyan edilmemesi gerekçesi ile ek vergi ve ayrıca verginin 3 katı para cezası verilebilmektedir.

     

    İçeriğin geri kalanını görmek için GİRİŞ yapmanız veya ÜYE olmanız gerekmektedir.

     

    Gümrük Para Cezalarında İndirim Uygulaması

    Gümrük İhtilafları İle İlgili Önemli Noktalar

    Gümrük ihtilaflarını kısaca, gümrük idaresinin yapmış olduğu bir işlem ya da eylemin hukuk kurallarına aykırı olduğunun iddia edilmesi sonucu, böyle bir iddiada bulunan taraf ile gümrük idaresi arasında ortaya çıkan uyuşmazlık olarak tanımlayabiliriz.

    Gümrük ihtilafları genellikle vergilendirme unsurlarına ilişkin gümrük idaresi ve denetim elemanlarının yapmış oldukları tespitlerdeki farklılıklarda ortaya çıkmakla beraber, gümrük idaresinin yapmış olduğu herhangi bir idari tasarrufun sonucu da uyuşmazlık veya anlaşmazlık konusu olabilmektedir.

    Gerek ithalat ve ihracat işlemleri sırasında gümrük idaresince yapılan denetimlerde, gerek ithalat sonrasında yapılan sonradan kontrol denetimleri veya idarece yapılan ertelenmiş kontrollerde, yüksek miktarda ek tahakkuk yapılarak ilave gümrük yükümlülükleri ve ağır idari para cezaları düzenlenebilmektedir.

    Bu kapsamda, idarenin yapmış olduğu bu tür ek vergi ve para cezası kararlarına veya mükellef tarafından hukuka aykırı olduğu tespit edilen işlemlerde karşı kanun yollarının bilinmesi önem arz etmektedir.

    Bu kapsamda ihtilaflara karşı çözüm yollarını aşağıdaki şekilde özetleyebiliriz.

    • Peşin Ödeme İndirimi
    • İtiraz
    • İhtirazi Kayıt
    • Uzlaşma
    • İdari Yargı

    Ayrıca, bu çalışmanın son bölümünde bir ihtilaf konusu olmamakla beraber, muhtemel bir ihtilaf doğmadan çözülmesinde başvurulabilecek pişmanlıkla beyan konusuna ilişkin bilgilere de yer verilmiştir.

    Peşin ödeme

    1.Peşin Ödeme nedir?

    Peşin ödeme, gümrük idaresince yapılan ek tahakkuk ve/veya idari para cezalarının tebliğ edildiği tarihten itibaren itiraz veya uzlaşmaya konu edilmeksizin 15 günlük süre içerisinde ödenmesidir.

    2. Peşin Ödemenin faydası nedir?

    Gümrük idaresince verilen cezalara karşı firmalar peşin ödemeyi tercih ederek, idari ihtilafı sonlandırmayı tercih edebilir. Gümrük vergilerinin peşin ödenmesinde herhangi bir indirim mekanizması olmamakla beraber, idari para cezalarının peşin ödenmesi halinde Kabahatler Kanunu’nun 17 nci maddesi gereğince dörtte bir oranında indirim sağlanmaktadır. Ancak, Gümrük Kanunu’nun uzlaşma hükümleri çerçevesinde uzlaşılan cezalar hakkında ayrıca peşin ödeme indiriminden yararlanılamamaktadır. Cezanın niteliği ve büyüklüğüne göre firmalar ihtilafı sürdürmek yerine indirimli ödeme yaparak idare ile olan uyuşmazlığı sonlandırmayı tercih edebilir

    İtiraz

    1. İtiraz nedir?

    Gümrük idaresinin yapmış olduğu bir işlem ya da eylemin hukuk kurallarına aykırı olduğunun iddia edilmesi sonucu, böyle bir iddiada bulunan taraf ile gümrük idaresi arasında ortaya çıkan uyuşmazlıklara karşı kanun yollarından biri de itirazdır. İtiraz, idarenin almış olduğu bir ek vergi, ceza kararı veya herhangi bir idari karara karşı yine idarenin içinde bir üst makama, üst makam yoksa aynı makama yapılan düzeltme (veya iptal) başvurusudur.

     2.İtirazın faydası nedir?

    İtiraz, idare ile olan ihtilafın yargı yoluna başvurulmadan çözülebilmesine imkân vermektedir. Bu şekilde idarenin almış olduğu bir karar yine aynı idare veya bir üst makam tarafından kaldırılabilmekte veya düzeltilebilmektedir. Ayrıca, Gümrük Kanunu’nun 242 nci maddesi gereğince, idari yargı yoluna başvurabilmek için idareye itiraz yapılmış olması, diğer bir değişle idare içindeki tüm itiraz yollarının tüketilmiş olması gerekmektedir.

    3. İtiraz nasıl yapılır?

    Yükümlüler kendilerine tebliğ edilen gümrük vergileri, cezalar ve idari kararlara karşı tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde bir üst makama, üst makam yoksa aynı makama verecekleri bir dilekçe ile itiraz edebilirler. İdareye intikal eden itirazlar otuz gün içinde karara bağlanarak ilgili kişiye tebliğ edilir. İtiraz dilekçelerinin süresi içinde yanlış makama verilmesi halinde, itiraz süresinde yapılmış sayılır ve idarece yetkili makama ulaştırılır. İtirazın reddi kararlarına karşı işlemin yapıldığı yerdeki idari yargı mercilerine başvurulabilmektedir.

    İhtirazi kayıt

    1.İhtirazi kayıt nedir?

    İhtirazi kayıt, yükümlü ile idare arasındaki uyuşmazlığa ilişkin yükümlülerin, idareye karşı yapmış oldukları beyanlarda dava hakkının saklı olduğunu belirten bir şerhtir. İhtirazi kayıtla beyanda yükümlü idarenin yorumu nedeniyle ortaya koyduğu bir engeli aşmak amacıyla irade beyanında bulunmaktan kaçınmakta ve idarece uygulamaya konmuş işlemin gerekliliği nedeniyle ve idarenin görüş ve uygulamaları çerçevesinde, kendi iradesini saklayarak bir beyan yapmaktadır. Gümrük Kanunu ve Gümrük Yönetmeliği hükümlerinde ihtirazı kayıt veya ihtirazı kayıtla beyan kavramı bulunmamakla beraber, yargı kararlarında esas alındığı görülmektedir.

    2. İhtirazi kayıtla beyanın faydası nedir?

    İhtirazi kayıtla yapılan beyanın normal usulde yapılan beyana kıyasla en önemli faydası vergisel uyuşmazlıklarda ortaya çıkmaktadır. Bu kapsamda beyan yapılması halinde, gümrük idaresinin uygulaması çerçevesinde vergisel açıdan dezavantajlı olarak yüksek vergi ödemekle beraber, Gümrük Kanunu’ndaki yüksek vergi cezalarına tabi olunmamaktadır. Bununla birlikte, firma hakkında cezai işlem uygulanmadığı için gümrük idaresi nezdinde risk durumu yükselmeyeceğinden, hem idarece yapılan denetimlerde hem de sonradan kontrol kapsamında risk düzeyi artmamaktadır.

    Ayrıca, yargı kararlarında ihtirazi kayıt konulmadan verilen beyannameye dayanılarak tahakkuk ettirilen vergilere karşı idari itiraz yollarına gidilmesinin olanaklı olmadığı yönünde kararlar bulunmakta olup, beyan üzerine tahakkuk ettirilen vergilere karşı itiraz yoluna başvurulabilmesi için, beyannamenin tescil edildiği günde ihtirazi kayıt konulması gerektiği; beyannamenin tescil edildiği tarihten sonraki bir tarihte verilen ihtirazi kaydın veya ihtirazi kayıt içeren dilekçenin, itiraz hakkı vermeyeceği belirtilmektedir.

    1. İhtirazi kayıtla beyan nasıl yapılır?

    Yargı kararları çerçevesinde, ihtirazi kayıtla beyan üzerine tahakkuk ettirilen vergilere karşı dava yoluyla düzeltme yoluna başvurulabilmesi için; yükümlünün beyannamenin tescil edildiği günde, beyanname ile birlikte bir dilekçeyi idareye vermesi ve ayrıca beyanname üzerine ihtirazi kayıtla beyan yaptığını belirtir bir şerhi düşmesi gerekmektedir.

    Aksi takdirde, beyannamenin tescil edildiği tarihten sonraki bir tarihte verilen ihtirazi kaydın veya ihtirazi kayıt içeren dilekçenin itiraz hakkı vermeyeceği yargı kararları ile kesinleşmiştir.

    Uzlaşma

    1.Uzlaşma nedir?

    Uzlaşma, idare ile yükümlüler arasında ortaya çıkan ihtilafların yargı yoluna başvurulmadan, görüşme yoluyla çözümlenmesini öngören bir müessesedir.

    2. Uzlaşmanın faydası nedir?

    Uzlaşma öncelikle, yargıya gidilmesi halinde faizleri ile birlikte daha büyük tutarlara ulaşabilecek vergi ve ceza borçlarının daha düşük tutarlarda ödenebilmesi imkânını vermektedir. Ayrıca, dava takibine ilişkin külfet ve masraflardan da kurtulmuş olunmaktadır.

     

    İçeriğin geri kalanını görmek için GİRİŞ yapmanız veya ÜYE olmanız gerekmektedir.

     

    Vergi Usul Kanunu Açısından Gümrük Vergisi’nin Durumu

    Gümrük İdaresi veya başka idarelerce eşyanın ithali veya ihracına bağlı olarak uygulanan vergiler ile diğer mali yükümlülükler; Gümrük Vergisi, İlave Gümrük Vergisi, Anti Damping Vergisi, Telafi Edici Vergi, Toplu Konut Fonu (Tarım Katkı Payı), Ek Mali Yükümlülük, Tek ve Maktu Vergi, Sabit Oranlı Vergi, Kaynak Kullanımı Destekleme Fonu, Çevre Katkı Payı, Özel Tüketim Vergisi, Destekleme ve Fiyat İstikrar Fonu, Kültür ve Turizm Bakanlığı Kesintisi, Tütün Fonu, TRT Bandrol Ücreti, Damga Vergisi ve Katma Değer Vergisi şeklinde sıralanıyor.

    Gümrük Kanunu’nda belirtilen; “Gümrük idareleriyle muhatap olan kişiler bu kanun ve bu kanuna dayanılarak çıkarılan tüzük, kararname ve yönetmelik hükümlerine uymak; gümrük idarelerinin gerek bu kanunda gerek diğer kanun, tüzük ve kararnamelerde yazılı hükümlere göre yapacağı gözetim ve kontrollere tabi olmak; bu idarelerin kendi adına veya başka idareler nam veya hesabına tahsil edeceği her tür vergi, resim, harç ve ücretleri ödemek veya bunları teminata bağlamak; kanun, tüzük, kararname ve yönetmelik hükümlerinin uymayı zorunlu kıldığı her tür işlemleri yerine getirmekle sorumludurlar.” hükmü ile gümrük vergilerinin kaynakları temel olarak belirtilmiş bulunuyor.

    Gümrük Kanunu’nun 4’ncü maddesinde belirtildiği yükümlüler gümrük idarelerinin kendi adına veya başka idareler nam veya hesabına tahsil edeceği her türlü vergi, resim, harç ve ücretleri ödemek zorundadırlar. Bu hükümden hareketle şunu düşünmek mümkündür. Gümrük idareleri kendi adına ve başka idareler nam ve hesabına vergi resim, harç ve benzeri ücretleri tahsil ettiğine göre, gümrük idarelerinin kendi adına tahsil ettikleri yanında başka idareler adına tahsil ettiği vergi resimlerde Vergi Usul Kanunu’nun (VUK) 2’inci maddesi gereğince, Vergi Usul Kanunu’na tabi değildir.

    Ancak; ilgili mevzuatta, hangi vergilerin gümrük idarelerince alındığı hususu sayılmamıştır. Bu nedenle, gümrük idarelerince alınan vergilerin hangi vergiler olduğu konusunda belirsizlik bulunduğunu söylemek mümkündür.

    İçeriğin geri kalanını görmek için GİRİŞ yapmanız veya ÜYE olmanız gerekmektedir.

     

    Gümrük Vergilerinin Tahakkuku, Tebliği ve Ödenmesi

    Gümrük Vergilerinin Tahakkuku, Tebliği ve Ödenmesi Gümrük Kanunu (Madde 195-201)

     MADDE 195

    1. Gümrük idaresi tarafından gerekli bilgiler kullanılarak tahakkuk ettirilen gümrük vergileri, Gümrük Vergileri Tahakkukunu İzleme Defterine veya bilgisayara kaydedilir. Bilgisayara kayıt halinde, bilgisayar çıktıları Gümrük Vergileri Tahakkukunu İzleme Defteri yerine geçer.

    Ancak; a) Geçici bir anti-damping vergisi veya fark giderici vergi uygulandığı, b) Kanunen alınması gereken vergi tutarının, bir bağlayıcı tarife ve menşe bilgisine istinaden belirlenen tutarlardan yüksek olduğu, c) Vergi tutarının Bakanlar Kurulu tarafından belirlenen seviyenin altında kaldığı,

    Hallerde, hesaplanan vergiler Gümrük Vergileri Tahakkukunu İzleme Defterine kaydedilmekle birlikte, bunların özel durumu defterde belirtilir.

    2. Gümrük Vergilerinin Tahakkukunu İzleme Defterinin şekli ile bu defterin tutulmasına ilişkin usul ve esaslar Müsteşarlıkça belirlenir.

    MADDE 196

    Gerekli teminatın sağlanması şartıyla, belirli aralıklarla ve aynı kişiye teslim edilen aynı cins eşyanın gümrük vergileri otuz günü geçmeyecek şekilde belirlenecek bir süre içinde tahakkuk ettirilerek Gümrük Vergilerinin Tahakkukunu İzleme Defterine kaydedilebilir.

     MADDE 197

    1. Gümrük vergileri, tahakkukundan hemen sonra beyanname veya beyanname yerine geçen belge üzerinde yükümlüye tebliğ edilir.

    İçeriğin geri kalanını görmek için GİRİŞ yapmanız veya ÜYE olmanız gerekmektedir.