Vergi İncelemesi, Karşıt İnceleme, Karşıt Tespit ve Ön İnceleme

Vergi İncelemesi, Karşıt İnceleme, Karşıt Tespit ve Ön İnceleme kavramlarıyla sıkça karşılaşılmaktadır. Bu kavramlar birbirleriyle ilgili olmakla birlikte farklı vardır ve bu nedenle de farklı usule uyularak gerçekleştirilen çalışmalardır.

Tümü vergi incelemesine yetkili Vergi Müfettişleri tarafından yerine getirilen Vergi İncelemesi, Karşıt İnceleme, Karşıt Tespit ve Ön İnceleme çalışmalarında uyulması gereken çalışma usulü ile yapılan çalışmanın ne şekilde tamamlanıp sonuçlanacağı konusunu makalemizin oluşturmaktadır.

VUK’un 135. maddesine göre vergi incelemesi; Vergi Müfettişleri, Vergi Müfettiş Yardımcıları, ilin en büyük mal memuru veya vergi dairesi müdürleri tarafından yapılır. Kanun’un 137. maddesine göre ise bu kanuna veya diğer kanunlara göre defter ve hesap tutmak, evrak ve vesikaları muhafaza ve ibraz etmek mecburiyetinde olan gerçek ve tüzelkişiler vergi incelemelerine tabidirler.

Vergi incelemesinde amaç, ödenmesi gereken vergilerin doğruluğunu araştırmak, tespit etmek ve sağlamaktır. Beyan esasına dayalı olan vergi sistemlerinde vergi incelemeleri ve/ya daha kapsamlı olarak vergi denetimleri, sistemin sağlıklılığının kontrolü bakımından bir sigorta olarak yaşamsal öneme sahiptir. Devlet, vergi denetimleri ile beyan sistemini kötüye kullanan mükellefleri yakalamayı ve cezalandırmayı amaçlar. Vergi denetimlerinin etkinliği ve verimliliği bu amacın gerçekleştirilmesine katkı sağlar(1).

Vergi incelemesi sırasında uyulması gereken hususlar VUK’un 140. maddesinde belirtilmiştir. Mükellefin mülkiyet hakkını doğrudan ilgilendiren vergi incelemesinin ayrıntılı olarak belirlenmiş usul düzenlemelerine uyularak yapılması, mükellef hakları bakımından da önemlidir. Vergi incelemelerinin mükellef hakları da gözetilerek gerçekleştirilmesini sağlamak üzere Vergi İncelemelerinde Uyulacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik 31.10.2011 tarih ve 28101 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır. Yönetmelikte ayrıntılı olarak vergi incelemesinin çeşitli aşamalarında uyulması gereken usul konusunda düzenlemeler yapılmıştır. Buna göre vergi incelemesi yapanlar, yaptıkları inceleme sırasında aşağıdaki esaslara uymak zorundadır:

– İncelemeye tabi olana, incelemenin konusu işe başlamadan önce açık olarak izah edilir.

– İnceleme esas olarak mükellefin işyerinde, mükellef onaylarsa inceleme elemanının çalışma ofisinde yapılır. İncelemenin mükellefin işyerinde yapılması durumunda mükellefin izni olmadıkça resmi çalışma saatleri dışında inceleme yapılamaz.

– İnceleme elemanının çalışma ofisinde yapılan incelemelerde gerek görülen defter ve belgeler mükelleften yazıyla istenir, verilmesi durumunda teslim alınan defter ve belgeler için “Tutanak” düzenlenir. İnceleme sonunda defter ve belgelerin geri verilmesi için de bir “Tutanak” düzenlenir.

– Vergi incelemesine başlanıldığı hususunda bir “İncelemeye Başlama Tutanağı” düzenlenir. Tutanağın bir örneği inceleme elemanının bağlı olduğu birime, bir örneği ilgili vergi dairesine ve bir örneği de birlikte tutanak düzenlenen mükellefe veya vekiline verilir.

– İnceleme sırasında gerekli görülen hususları tespit altına almak için “Tutanak” düzenlenir. Düzenlenen tutanakların birer örneği mükellefe verilir.

– Düzenlenen tutanaklardaki tespitler konusunda mükellefin herhangi bir itirazı veya değerlendirmesi varsa bunlara tutanakta yer verilir. İnceleme elemanlarının yaptıkları incelemelerde her zaman gerçeği ve sadece gerçeği ortaya çıkarma görev, sorumluluk ve yükümlülüğü vardır. Bunun sağlıklı olarak sonuçlanması ise, tutanak aşamasında mükellefin inceleme elemanının tespitlerine karşı itirazlarının ve değerlendirmelerinin özgür biçimde dile getirilmesine ve tutanağa konulmasına olanak sağlanması ile mümkündür(2).

Continue Reading