Vergi İncelemelerine İlişkin Genel Konular

VERGİ İNCELEMELERİ

Anayasamızın 73. Maddesinde “ Herkes, kamu giderlerini karşılamak üzere, mali gücüne göre, vergi ödemekle yükümlüdür. “ denilmektedir. Anayasanın verdiği yetkiyle yasama organı çıkardığı yasalarla gelir, servet ve harcama üzerinden vergi alınmasını esas alarak kişileri yükümlü kılmıştır. Anayasamızın 73. Maddesinde “ Herkes, kamu giderlerini karşılamak üzere, mali gücüne göre, vergi ödemekle yükümlüdür. “ denilmektedir. Anayasanın verdiği yetkiyle yasama organı çıkardığı yasalarla gelir, servet ve harcama üzerinden vergi alınmasını esas alarak kişileri yükümlü kılmıştır.

Türk vergi sisteminde vergilendirmede esas olarak beyan esası uygulandığından, kamu otoritesince getirilen yükümlülüklerin yerine getirilip getirilmediği ve ödenmesi gereken vergi ve benzeri yükümlülüklerin, mükellef ve sorumlularca doğru olarak beyan edilip edilmediği idare tarafından denetlenmektedir. Ülkemizde vergi kanunlarının uygulanması yetkisi Maliye Bakanlığına verilmiştir. Maliye Bakanlığının vergilendirme ile ilgili işlemleri yürüten birimi Gelir İdaresi Başkanlığı iken, vergi kanunlarının uygulanmasının denetimini ise Vergi Denetim Kurulu yürütmektedir.

 646 SAYILI KHK İLE OLUŞTURULAN VERGİ DENETİM KURULU’NUN VERGİ İNCELEMESİNE YÖNELİK GÖREVLERİ

a) Vergi Usul Kanunu ve diğer gelir kanunları kapsamında vergi incelemeleri yapmak.

b) Her türlü bilgi, veri ve istatistiği toplamak suretiyle oluşturulacak Risk Analiz Sistemi üzerinden mükelleflerin faaliyetlerini gruplar ve sektörler itibarıyla analiz etmek, mukayeseler yapmak ve bu suretle risk alanlarını tespit etmek.

c) Vergi yükümlülüklerine ilişkin ihbar ve şikayetleri değerlendirmek Vergi Denetim Kurulu bu denetim yetkisini vergi incelemeleri yoluyla, bünyesinde istihdam ettiği Vergi Müfettişleri ve Vergi Müfettiş Yardımcıları vasıtasıyla yerine getirmektedir.

 VERGİ İNCELEMESİ YAPMAYA YETKİLİ OLANLAR

Vergi Müfettişleri ve Vergi Müfettiş Yardımcıları 213 sayılı VUK’nun 135. Maddesine göre vergi incelemesi yapmakla yetkilendirilmişlerdir. Vergi Müfettişleri ve Vergi Müfettiş Yardımcılarının yanında 213 sayılı VUK’nun 135.maddesinde “ilin en büyük mal memuru veya vergi dairesi müdürleri ile Gelir İdaresi Başkanlığının merkez ve taşra teşkilatında müdür kadrolarında görev yapanların her hal ve takdirde vergi inceleme yetkisini haiz oldukları belirtilmesine rağmen vergi incelemeleri esas olarak Vergi Müfettişleri ve Vergi Müfettiş Yardımcıları tarafından yapılmaktadır.

 VERGİ İNCELEMESİ:

213 sayılı VUK’nun 134. Maddesinde “Vergi incelemesinden maksat, ödenmesi gereken vergilerin doğruluğunu araştırmak, tespit etmek ve sağlamaktır.” Vergi İncelemeleri kapsamına göre tam inceleme ve sınırlı inceleme olarak ikiye ayrılmaktadır. 213 sayılı VUK’nun 134. Maddesinde “Vergi incelemesinden maksat, ödenmesi gereken vergilerin doğruluğunu araştırmak, tespit etmek ve sağlamaktır.” Vergi İncelemeleri kapsamına göre tam inceleme ve sınırlı inceleme olarak ikiye ayrılmaktadır.

TAM İNCELEME

Tam inceleme: Bir mükellef hakkında, bir veya birden fazla vergi türü itibarıyla bir veya daha fazla vergilendirme dönemine ilişkin her türlü iş ve işlemlerinin bütün matrah unsurlarını içerecek şekilde, yapılan vergi incelemesini ifade etmektedir.

Örnek:

1-Bir Gelir Vergisi mükellefinin 2015 takvim yılına ilişkin bütün hesaplarının Gelir Vergisi yönünden tüm matrah unsurlarını kapsayacak şekilde incelenmesi.

2- Bir Kurumlar Vergisi mükellefinin 2014 ve 2015 hesap dönemlerine ilişkin bütün hesaplarının Kurumlar Vergisi, Katma Değer Vergisi, Özel Tüketim Vergisi, Gelir Vergisi ve KDV tevkifatı yönünden tüm matrah unsurlarını kapsayacak şekilde incelenmesi.

SINIRLI İNCELEME

Sınırlı inceleme: Tam inceleme dışında kalan vergi incelemesini ifade etmektedir.

Örnek: 1-Bir mükellefin 2015 takvim yılına ilişkin hesaplarının başka bir mükellefe yaptığı satışların veya alışların doğruluğu yönünden incelenmesi.

2-Bir mükellefin 213 sayılı VUK’nun usule ilişkin hükümlerinden bir kaçı yönünden; -defterlere kaydı gereken işlemlerin defterlere kayıt zamanı, -tasdike tabi defterlerin zamanında tasdik ettirilip ettirilmediği, – 8.000 TL üzerindeki tahsilat ve ödemelerin banka ve benzeri finans kuruluşları vasıta kılınarak yapılıp yapılmadığı, – muhasebe standartlarına, tek düzen hesap planına ve malî tablolara ilişkin usul ve esaslara uyulup uyulmadığı,

3-Gelir veya kurumlar vergisi matrahını oluşturan unsurlardan bir kaçı yönünden; -Dövizli işlemlerde kur değerlemesinin doğru yapılıp yapılmadığı, -Amortismanların doğru ayrılıp ayrılmadığı, -Beyannamede yer verilen ve kazançtan indirilen bağış ve yardımların doğru hesaplanıp hesaplanmadığı, Sınırlı inceleme: Tam inceleme dışında kalan vergi incelemesini ifade etmektedir.

 KİMLER VERGİ İNCELEMESİNE TABİDİR

213 sayılı VUK’nun 137. Maddesinde ; Bu kanuna veya diğer kanunlara göre defter ve hesap tutmak, evrak ve vesikaları muhafaza ve ibraz etmek mecburiyetinde olan gerçek ve tüzelkişiler vergi incelemelerine tabidirler.” düzenlemesi yer almaktadır. Ancak vergi incelemesi vergi kanunlarıyla getirilen düzenlemelere tabi olan herkes hakkında yapılabilir.

Örnek;

1-Dairesini kiraya veren devlet memuru hakkında elde ettiği kira geliri yönünden vergi incelemesi yapılabilir.

2-Ortağı olduğu şirketten elde ettiği kar payı yönünden şirket ortağı incelenebilir. 213 sayılı VUK’nun 137. Maddesinde ; Bu kanuna veya diğer kanunlara göre defter ve hesap tutmak, evrak ve vesikaları muhafaza ve ibraz etmek mecburiyetinde olan gerçek ve tüzel kişiler vergi incelemelerine tabidirler.” düzenlemesi yer almaktadır. Ancak vergi incelemesi vergi kanunlarıyla getirilen düzenlemelere tabi olan herkes hakkında yapılabilir.

 VERGİ İNCELEMESİ NE KADAR GERİYE DOĞRU YAPILIR

213 sayılı VUK’nun 138. Maddesine göre; Vergi incelemesinin ne zaman yapılacağının evvelden haber verilmesi mecburi değildir. İnceleme, neticesi alınmamış hesap dönemi de dahil olmak üzere, tarh zamanaşımı süresi sonuna kadar her zaman yapılabilir. Evvelce inceleme yapılmış veya matrahın re’sen takdir edilmiş olması yeniden inceleme yapılmasına ve gerekirse tarhiyatın ikmaline mani değildir. 2010 takvim yılına ilişkin vergi incelemesi 31.12.2015 tarihine kadar yapılabilir. Bu tarihten önce matrah takdiri için takdir komisyonuna sevk yapıldığında uzayan zamanaşımı süresi içinde de inceleme yapılabilir.

213 sayılı VUK’nun 114. Maddesine göre; vergi dairesince matrah takdiri için takdir komisyonuna başvurulması, zamanaşımını durdurur. Duran zamanaşımı komisyon kararının vergi dairesine tevdiini takip eden günden itibaren kaldığı yerden işlemeye devam eder. Ancak işlemeyen süre her hâl ve takdirde bir yıldan fazla olamaz.

VERGİ İNCELEMESİNE ALINACAK MÜKELLEFLER NASIL BELİRLENİR

ÖTV-VDK Risk Analiz Sistemi üzerinden yapılan analizler sonucunda incelemeye sevk edilen mükellefler. – ihbar ve şikayetler sonucunda incelenmesine karar verilen mükellefler.

-Sektörel İncelemeler nedeniyle incelemeye alınan mükellefler. -Belirli bir vergi türünde mükellefiyeti olması nedeniyle incelemeye alınan mükelllefler.

-Yapılan bir vergi incelemesi sırasında incelenmesi gerektiği vergi inceleme elemanı tarafından tespit edilen mükellefler

İçeriğin geri kalanını görmek için GİRİŞ yapmanız veya ÜYE olmanız gerekmektedir.