Gümrük İhtilafları İle İlgili Önemli Noktalar

Gümrük ihtilaflarını kısaca, gümrük idaresinin yapmış olduğu bir işlem ya da eylemin hukuk kurallarına aykırı olduğunun iddia edilmesi sonucu, böyle bir iddiada bulunan taraf ile gümrük idaresi arasında ortaya çıkan uyuşmazlık olarak tanımlayabiliriz.

Gümrük ihtilafları genellikle vergilendirme unsurlarına ilişkin gümrük idaresi ve denetim elemanlarının yapmış oldukları tespitlerdeki farklılıklarda ortaya çıkmakla beraber, gümrük idaresinin yapmış olduğu herhangi bir idari tasarrufun sonucu da uyuşmazlık veya anlaşmazlık konusu olabilmektedir.

Gerek ithalat ve ihracat işlemleri sırasında gümrük idaresince yapılan denetimlerde, gerek ithalat sonrasında yapılan sonradan kontrol denetimleri veya idarece yapılan ertelenmiş kontrollerde, yüksek miktarda ek tahakkuk yapılarak ilave gümrük yükümlülükleri ve ağır idari para cezaları düzenlenebilmektedir.

Bu kapsamda, idarenin yapmış olduğu bu tür ek vergi ve para cezası kararlarına veya mükellef tarafından hukuka aykırı olduğu tespit edilen işlemlerde karşı kanun yollarının bilinmesi önem arz etmektedir.

Bu kapsamda ihtilaflara karşı çözüm yollarını aşağıdaki şekilde özetleyebiliriz.

  • Peşin Ödeme İndirimi
  • İtiraz
  • İhtirazi Kayıt
  • Uzlaşma
  • İdari Yargı

Ayrıca, bu çalışmanın son bölümünde bir ihtilaf konusu olmamakla beraber, muhtemel bir ihtilaf doğmadan çözülmesinde başvurulabilecek pişmanlıkla beyan konusuna ilişkin bilgilere de yer verilmiştir.

Peşin ödeme

1.Peşin Ödeme nedir?

Peşin ödeme, gümrük idaresince yapılan ek tahakkuk ve/veya idari para cezalarının tebliğ edildiği tarihten itibaren itiraz veya uzlaşmaya konu edilmeksizin 15 günlük süre içerisinde ödenmesidir.

2. Peşin Ödemenin faydası nedir?

Gümrük idaresince verilen cezalara karşı firmalar peşin ödemeyi tercih ederek, idari ihtilafı sonlandırmayı tercih edebilir. Gümrük vergilerinin peşin ödenmesinde herhangi bir indirim mekanizması olmamakla beraber, idari para cezalarının peşin ödenmesi halinde Kabahatler Kanunu’nun 17 nci maddesi gereğince dörtte bir oranında indirim sağlanmaktadır. Ancak, Gümrük Kanunu’nun uzlaşma hükümleri çerçevesinde uzlaşılan cezalar hakkında ayrıca peşin ödeme indiriminden yararlanılamamaktadır. Cezanın niteliği ve büyüklüğüne göre firmalar ihtilafı sürdürmek yerine indirimli ödeme yaparak idare ile olan uyuşmazlığı sonlandırmayı tercih edebilir

İtiraz

  1. İtiraz nedir?

Gümrük idaresinin yapmış olduğu bir işlem ya da eylemin hukuk kurallarına aykırı olduğunun iddia edilmesi sonucu, böyle bir iddiada bulunan taraf ile gümrük idaresi arasında ortaya çıkan uyuşmazlıklara karşı kanun yollarından biri de itirazdır. İtiraz, idarenin almış olduğu bir ek vergi, ceza kararı veya herhangi bir idari karara karşı yine idarenin içinde bir üst makama, üst makam yoksa aynı makama yapılan düzeltme (veya iptal) başvurusudur.

 2.İtirazın faydası nedir?

İtiraz, idare ile olan ihtilafın yargı yoluna başvurulmadan çözülebilmesine imkân vermektedir. Bu şekilde idarenin almış olduğu bir karar yine aynı idare veya bir üst makam tarafından kaldırılabilmekte veya düzeltilebilmektedir. Ayrıca, Gümrük Kanunu’nun 242 nci maddesi gereğince, idari yargı yoluna başvurabilmek için idareye itiraz yapılmış olması, diğer bir değişle idare içindeki tüm itiraz yollarının tüketilmiş olması gerekmektedir.

3. İtiraz nasıl yapılır?

Yükümlüler kendilerine tebliğ edilen gümrük vergileri, cezalar ve idari kararlara karşı tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde bir üst makama, üst makam yoksa aynı makama verecekleri bir dilekçe ile itiraz edebilirler. İdareye intikal eden itirazlar otuz gün içinde karara bağlanarak ilgili kişiye tebliğ edilir. İtiraz dilekçelerinin süresi içinde yanlış makama verilmesi halinde, itiraz süresinde yapılmış sayılır ve idarece yetkili makama ulaştırılır. İtirazın reddi kararlarına karşı işlemin yapıldığı yerdeki idari yargı mercilerine başvurulabilmektedir.

İhtirazi kayıt

1.İhtirazi kayıt nedir?

İhtirazi kayıt, yükümlü ile idare arasındaki uyuşmazlığa ilişkin yükümlülerin, idareye karşı yapmış oldukları beyanlarda dava hakkının saklı olduğunu belirten bir şerhtir. İhtirazi kayıtla beyanda yükümlü idarenin yorumu nedeniyle ortaya koyduğu bir engeli aşmak amacıyla irade beyanında bulunmaktan kaçınmakta ve idarece uygulamaya konmuş işlemin gerekliliği nedeniyle ve idarenin görüş ve uygulamaları çerçevesinde, kendi iradesini saklayarak bir beyan yapmaktadır. Gümrük Kanunu ve Gümrük Yönetmeliği hükümlerinde ihtirazı kayıt veya ihtirazı kayıtla beyan kavramı bulunmamakla beraber, yargı kararlarında esas alındığı görülmektedir.

2. İhtirazi kayıtla beyanın faydası nedir?

İhtirazi kayıtla yapılan beyanın normal usulde yapılan beyana kıyasla en önemli faydası vergisel uyuşmazlıklarda ortaya çıkmaktadır. Bu kapsamda beyan yapılması halinde, gümrük idaresinin uygulaması çerçevesinde vergisel açıdan dezavantajlı olarak yüksek vergi ödemekle beraber, Gümrük Kanunu’ndaki yüksek vergi cezalarına tabi olunmamaktadır. Bununla birlikte, firma hakkında cezai işlem uygulanmadığı için gümrük idaresi nezdinde risk durumu yükselmeyeceğinden, hem idarece yapılan denetimlerde hem de sonradan kontrol kapsamında risk düzeyi artmamaktadır.

Ayrıca, yargı kararlarında ihtirazi kayıt konulmadan verilen beyannameye dayanılarak tahakkuk ettirilen vergilere karşı idari itiraz yollarına gidilmesinin olanaklı olmadığı yönünde kararlar bulunmakta olup, beyan üzerine tahakkuk ettirilen vergilere karşı itiraz yoluna başvurulabilmesi için, beyannamenin tescil edildiği günde ihtirazi kayıt konulması gerektiği; beyannamenin tescil edildiği tarihten sonraki bir tarihte verilen ihtirazi kaydın veya ihtirazi kayıt içeren dilekçenin, itiraz hakkı vermeyeceği belirtilmektedir.

  1. İhtirazi kayıtla beyan nasıl yapılır?

Yargı kararları çerçevesinde, ihtirazi kayıtla beyan üzerine tahakkuk ettirilen vergilere karşı dava yoluyla düzeltme yoluna başvurulabilmesi için; yükümlünün beyannamenin tescil edildiği günde, beyanname ile birlikte bir dilekçeyi idareye vermesi ve ayrıca beyanname üzerine ihtirazi kayıtla beyan yaptığını belirtir bir şerhi düşmesi gerekmektedir.

Aksi takdirde, beyannamenin tescil edildiği tarihten sonraki bir tarihte verilen ihtirazi kaydın veya ihtirazi kayıt içeren dilekçenin itiraz hakkı vermeyeceği yargı kararları ile kesinleşmiştir.

Uzlaşma

1.Uzlaşma nedir?

Uzlaşma, idare ile yükümlüler arasında ortaya çıkan ihtilafların yargı yoluna başvurulmadan, görüşme yoluyla çözümlenmesini öngören bir müessesedir.

2. Uzlaşmanın faydası nedir?

Uzlaşma öncelikle, yargıya gidilmesi halinde faizleri ile birlikte daha büyük tutarlara ulaşabilecek vergi ve ceza borçlarının daha düşük tutarlarda ödenebilmesi imkânını vermektedir. Ayrıca, dava takibine ilişkin külfet ve masraflardan da kurtulmuş olunmaktadır.

 

İçeriğin geri kalanını görmek için GİRİŞ yapmanız veya ÜYE olmanız gerekmektedir.