fbpx
Cumartesi, 11 Temmuz, 2020

Danıştay Nedir? , Danıştay’ın Görevleri Nelerdir? , Danıştay’ın Organları Nelerdir?

Danıştay nedir?

 

Üst derecede bir idare mahkemesidir. Kanunların başka İdari yargı mercilerine bırakmadığı konularda karar verir. Danıştay’ın görevi İdari uyuşmazlık davalarına bakmak ve bunları sonuçlandırmaktır. Ayrıca bakanlar kurulu tarafından gönderilen kanun tasarılarını inceler, düşüncelerini bildirir. İmtiyaz, antlaşma ve sözleşmeleri, tüzük tasarılarını incelemek, kanunda gösterilen daha başka işleri yapmak da Danıştay’ın görevidir.

 

Danıştay’ ın tarihi geçmişi nedir?

 

Danıştay başkanı ve üyeleri Anayasa Mahkemesi üyeleri tarafından seçilir. Türkiye’de ilk Danıştay 1868’de ‘’Şuray-ı Devlet’’ adı ile kurulmuştur.

Tanzimatın ilanından sonra hukuk alanında günün şartlarına uygun mahkemeler kurma çalışmalarına başlanmıştır. Bu gayeyle “Meclis-i Vala-yı Ahkam-ı Adliye” ve “Dar-ı Şura-yı Bab-ı Ali”den sonra “Meclis-i Ali-i Tanzimat” kurulmuş ve daha sonra bu iki meclis, “Meclis-i Vala-yı Ahkam-ı Adliye” adıyla birleştirilmiştir. Ancak bu birleşme, adli teşkilatla idari teşkilatın birleştirilmesi ve tek yargı sisteminin uygulanması gibi sakıncalı bir sonuç doğurmuştur. Bunun giderilmesi için, “Meclis-i Vala-yı Ahkam-ı Adliye” 10 Mayıs 1868 tarihinde “Şurayı Devlet ve “Divan-ı Ahkam-ı Adliye” adlarıyla ikiye ayrılmıştı.

Şura-yı Devlet, idarenin taraf olduğu uyuşmazlıkları çözümlemekle yetkili kılınmıştır. O tarihlerde idari davalar çok geniş manada ele alınarak taraflardan birinin devlet olması halinde her dava idari dava sayılmıştır. Şuranın yetkileri bu yüzden çok geniş tutulmuştur. Şura, idareye karşı açılmış davalara bakmakla kalmıyor, aynı zamanda bir uyuşmazlık mahkemesi yetkisiyle de donatılmış bulunuyordu.

1868 tarihinde yayınlanan Şura-yı Devlet Nizamnamesi ’ne göre Danıştay; Umur-ı Mülkiye ve Zabıta ve Harbiye, Umur-ı maliye ve Evkaf, Umur-ı Adliye, Umur-ı Nafia Ticaret ve Ziraat, Umur-ı Maarif olmak üzere beş daireye ayrılmış bulunuyordu. Bu daireler hem idari ve danışma ve hem de yargı görevlerini bir arada yürütürlerdi. Ayrıca bir dava dairesi yoktu.

Cumhuriyet döneminde 669 sayılı kanunla kurulan cumhuriyet döneminin ilk Danıştay’ı 6 Temmuz 1927 tarihinde, Mülkiye, Maliye ve Nafia daireleri olmak üzere üç idare ve bir dava dairesiyle çalışmalarına başlamıştır. Bu kanunla, Danıştay tarafından verilen kararların hiçbir makamın onayına gerek kalmadan yürütülmesi esas ve ilkesi kabul edilmiş oluyordu. Danıştay’ın kuruluşunda çeşitli tarihlerde değişiklik yapılarak üç idari ve üç dava dairesi olmak üzere daire sayısı altıya çıkarılmış ve 1947 yılında Danıştay Tüzüğü hazırlanarak yürürlüğe konmuştur.

1961 Anayasası ile Danıştay’a Yüksek Yargı organları içinde yer verilmiş ve 24.12.1964 gün ve 521 sayılı kanunla Danıştay Yüksek İdare Mahkemesi danışma ve inceleme mercii olarak görevlendirilmiştir. Bu kanunla Danıştay, dokuzu kazai ve üçü de idari işlere bakan on iki daireye ayrılmıştır.

20 Ocak 1982 günü yürürlüğe giren 2575 sayılı kanunla Danıştay’ın kuruluşu, görev ve yetkileri yeniden düzenlenmiştir. Bu kanunla Danıştay, ikisi idari, sekizi dava dairesi olmak üzere on daireye ayrılmış, ayrıca Genel Kurul, İdari İşler Kurulu, İdari ve vergi Dava Daireleri Genel Kurulu ile İctihatları Birleştirme Kurulu gibi karar organlarına yer verilmiştir.

Yine 1982 Anayasası ile Danıştay, Yüksek İdare Mahkemesi, Danışma ve İnceleme Mercii olarak yerini almıştır. Danıştay bağımsızdır.

Yönetimi ve temsili, Danıştay Başkanına aittir. Danıştay hükümetle ilgili işleri Başbakanlık aracılığı ile yürütür. Danıştay Başkanı, Danıştay Genel Kurulu ile İctihatları Birleştirme Kuruluna, İdari İşler Kuruluna, İdari ve Vergi Dava Daireleri Genel Kurullarına ve Başkanlık Kurullarına başkanlık yapar. Öte yandan Danıştay Başkanına ait görevlerden Danıştay Başkanı tarafından verilenleri yapmak, yokluğunda ona vekillik etmek ve onun katılmadığı kurullara başkanlık yapmak üzere iki Başkanvekili bulunmaktadır. Ayrıca üyelerin dairelere ayrılmalarını, daire değiştirmelerini, daireler arasında görev uyuşmazlıklarını çözümlemek üzere Başkanlık Kurulu, meslek mensuplarının disiplin işlerini görmek üzere Yüksek Disiplin ve Disiplin Kurulları vardır.

Danıştay’da Genel Sekreter ve Yardımcıları, Özlük İşleri, Evrak, Levazım, Kitaplık ve Yayın, Tasnif, Arşiv, Sosyal ve İdari İşler, Özel Kalem Müdürlükleri, İdari ve öteki hizmetleri yürütmektedir.

2575 sayılı kanun hükümlerine göre Danıştay: İdari, vergi mahkemelerinden verilen kararlara karşı temyiz isteklerini inceler ve karara bağlar. Bu kanunda yazılı idari davaları ilk ve son derece mahkemesi olarak karara bağlar.

Başbakan ve bakanlar kurulunca gönderilen kanun tasarıları hakkında düşüncelerini bildirir. Tüzük tasarıları hakkında düşüncelerini bildirir. Tüzük tasarılarını ve imtiyaz sözleşme ve şartlarını inceler.  Devlet Başkanlığı ve Başbakanlık tarafından gönderilen işler hakkında görüşünü bildirir.  Bu kanunla ve diğer kanunlara verilen görevleri yapar.  Danıştay üyelerinin dörtte üçü, Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu tarafından, dörtte biri, Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.  Danıştay Başkanı, Danıştay Genel Kurulu tarafından üye tam sayısının salt çoğunluğu ile dört yıl müddetince seçilir. Süresi biten yeniden seçilebilir (Anayasa, madde 155). 1980 sonrası döneminde İdare Mahkemeleri, Bölge İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin kurulmasıyla birlikte Danıştay’ın yükü önemli ölçüde hafiflemiştir.

 

Danıştay’ın görevleri nelerdir?

İdare Mahkemeleri ile vergi mahkemelerinden verilen kararlar ve ilk derece mahkemesi olarak Danıştay’da görülen davalarla ilgili kararlara karşı temyiz istemlerini inceler ve karara bağlar. Bu Kanunda yazılı idari davaları ilk ve son derece mahkemesi olarak karara bağlar. Başbakanlık veya Bakanlar Kurulunca gönderilen kanun tasarı ve teklifleri hakkında görüşünü bildirir. Tüzük tasarılarını inceler; kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz şartlaşma ve sözleşmeleri hakkında düşüncesini bildirir. Cumhurbaşkanlığı ve Başbakanlık tarafından gönderilen işler hakkında görüşünü bildirir. Bu Kanunla ve diğer kanunlarla verilen görevleri yapar.

 

Danıştay’ın organları nelerdir?

Daireler,Danıştay Genel Kurulu, İdari Daireler Kurulu, Dava Daireleri Genel Kurulu,İçtihatları Birleştirme, Kurulu;Başkanlar Kurulu,Yüksek Disiplin Kurulu,Yönetim ve Disiplin Kurulu.Danıştay üyeleri, Danıştay Genel Kurulu ile Bakanlar Kurulunun, boş yer sayısınca ayrı ayrı göstereceği adaylar arasından anayasa mahkemesince seçilirler.

Danıştay Genel Kurulu. Birinci başkan, daire başkanları ve bütün üyeler ile başkanın sözcüsü ve genel sekreter’ den kurulur.

Danıştay, dokuzuncu idari davaları ve üçü İdari işlere bakan 12 daireye ayrılır. Her daire bir başkanla en az dört üyeden kurulur.

 Dairelerde görüşme sayısı beştir. Kararlar çoğunlukla verilir. Dairelere, bir başyardımcı ve lüzumu kadar yardımcı verilir.

İdari Daireler Kurulu: İkinci daire hariç olmak üzere, İdari Daireler başkan ve üyelerinden teşekkül eder. Bu kurula daire başkanlarından en kıdemlisi başkanlık eder. Toplanma ve görüşme yeter sayısı dokuzdur, kararlar çoğunlukla verilir.

Dava Daireleri Kurulu: Birinci başkan ve dava daireleri başkanları ile her dava dairesince kendi aralarında birer yıl için seçilecek birer üyeden kurulur. Toplanma ve görüşme sayısı 19’dur.

İçtihatları Birleştirme Kurulu: Birinci başkan ile dava daireleri başkanları ve üyelerinden kurulur. Toplanma ve görüşme sayısı en az 41’dir.

Başkanlar Kurulu: Birinci Başkan ve daire başkanlarından kurulur.

Yüksek Disiplin Kurulu: Her takvim yılı başında Danıştay Genel Kurulunca her daireden seçilecek birer üye ile üçü dava daireleri ve ikisi idari daireler başkanları arasından seçilecek beş daire başkanından kurulur. Kurula, kıdemli daire başkanı başkanlık eder.

Yönetim ve Disiplin Kurulu: Genel Kurulun her takvim yılı başında seçeceği bir daire başkanı ile bir üyeden ve bir başyardımcı ile bu derecedeki kanun sözcüsünden kurulur, birer de yedekleri olur. Genel Katip kurulun tabii üyesidir.

 

İçeriğin geri kalanını görmek için GİRİŞ yapmanız veya ÜYE olmanız gerekmektedir.

Vergi ile ilgili tüm soru ve sorunlarınız için

0262 606 05 41

üzerinden ulaşabilirsiniz veya

Online Mesaj Gönderebilirsiniz 

Hemen Mesaj Gönder

 

Yargı Kararları Işığında İhtirazi Kayıtla Verilen Beyannameler

Örnek olaylar üzerinden, ihtirazi kayıtla verilen beyannamelere Vergi Mahkemesi, Danıştay, Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu ve Anayasa Mahkemesi’nin bakışını irdelemeye çalışacağız.

Örnek Olay 1

Örnek olayımızda vergi mükellefine; “olumsuz mükellefler listesinde” yer alan mükelleflerden mal ve hizmet alımında bulunduğu gerekçesiyle bu alımlara ilışkın faturalarda yer alan KDV’nin “indirimlerden çıkarılması” gerektiği vergi dairesi tarafından bildirilmiştir. Bu bildirim üzerine vergi mükellefi, bahse konu KDW’leri indirimlerinden çıkararak gerekli düzeltme beyannamelerini “ihtirazı kayıtla” vermiş ve aynı zamanda da konuyu yargıya taşımıştır. Mükellef tarafından “ihtirazi kayıtla” verilen beyannameler üzerine, vergi dairesi tarafından KDV tahakkuk ettirilmiş, gecikme faizi ile birlikte “o 50 oranında vergi ziayı cezası kesilmiştir. Burada vurgulanması gereken bir husus da mükellefin beyannamelerini “pişmanlıkla vermemiş” olmasıdır.

Örnek Olay ve Vergi Mahkemesinin Bakışı

İstanbul 5’nci Vergi Mahkemesi, 30.05.2016 tarih ve Esas: 2016/207 ve Karar: 2016/1152 sayılı Kararıyla; vergiyi doğuran olayın ortaya çıkarılması ve doğruluğunun saptanması ıçın gerekli araştırmaların yapılmasının zorunlu olduğu, olayda, davacının ikinci bir beyanname vermeye zorlandığı, dava konusu tahakkukların bu zorlama sonucu verilen beyana dayandığı, idarenin mükellefleri ikinci bir beyanda bulunmaya zorlama hak ve yetkisinin bulunmadığı, faturaların sahte fatura olduğu iddia ediliyor ise vergi incelemesi suretiyle her türlü araştırma ve inceleme yapılarak somut verilerle sahteliğinin ortaya konulması gerekirken bu yönde davacı nezdinde bir vergi incelemesi yapılmadığı gerekçesiyle tahakkuk eden vergileri, kesilen cezayı ve hesaplanan gecikme faizini kaldırmıştır.

Örnek Olay ve Danıştay’ın Bakışı

Vergi Mahkemesi’nin mükellef lehine vermiş olduğu kararı üzerine, davalı idarenin temyiz istemini inceleyen Danıştay 3’ncü Dairesi, 29.12.2017 tarıh ve Esas: 2016/16389, Karar: 2017/11031 sayılı Kararı’yla; beyanname verme süresi geçirildikten sonra, faturaları kayıtlara intikal ettirilen firmalar
hakkındaki olumsuz tespitler nedeniyle söz konusu faturalar kayıtlardan çıkarılarak ilgili dönemlere ait KDV düzeltme beyannamelerine konulan ihtirazi kaydın, süresinden sonra verilen beyanname üzerine tahakkuk eden vergiye dava açılmasına olanak sağlayan bir çekince olarak kabulüne olanak
bulunmadığı, verginin süresinde tahakkuk ettirilmemesi nedeniyle vergi ziyaı cezası kesilmesi, VUK’nun 341’nci maddesinin gereği olduğundan, Mahkemece yeniden verilecek kararda bu hususun ayrıca gözetileceğinin açık olduğu gerekçesiyle, (mükellef aleyhine olmak üzere) Vergi Mahkemesi
kararını bozmuştur.

Danıştay mevzu olayda; mükellef tarafından verilen, KDV düzeltme beyannamelerini serbest iradeyle verilen bir beyanname olarak görmüş ve bu beyannamelerin üzerine ihtirazi kayıt konulmasının dava açmaya
yeterli olmadığını (kendi beyanına karşı dava açılamayacağından hareketle) düşünerek, olayın esasına hiç girmeden oy çokluğu ile Vergi Mahkemesi kararını bozmuştur.

Danıştay’ın, “bozma” kararı üzerine Vergi Mahkemesi, mükellef lehine vermiş olduğu ilk kararında “ısrar” etmiştir.

Örnek Olay ve Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu’nun Bakışı

Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu da Karar Tarihi: 27.02.2019, Esas No: 2019/145, Karar No: 2019/132 Kararı’yla; Danıştay 3’ncü Dairesi’nin kararının dayandığı aynı hukuksal nedenler ve gerekçeyle Vergi Mahkemesi’nin ısrar kararının bozulmasına karar vermiştir.

Diğer bir ifadeyle Kurul da mükellef aleyhine düşünerek, Danıştay 3’ncü Dairesi’nin kararına katılmıştır.

Örnek Olay 2 ve Yargı Mercilerinin Olaya Bakışı

Anayasa Mahkemesi’ne de intikal eden bu ÖRNEK OLAY 2; yukarıdaki ÖRNEK OLAY | ile mükellef yönünden aynı olmasa da konu yönünden aynıdır.

Söz konusu bu ÖRNEK OLAY 2 hakkında Anayasa Mahkemesi mükellef lehine karar vermiştir.

Anayasa Mahkemesi’nin Karar Başvuru Numarası: 2015/15100, Karar Tarihi: 27.02.2019, yayımlandığı Resmi Gazete tarih sayısı: 03.04.2019 — 30734 tür.

Anayasa Mahkemesi’ne intikal eden ÖRNEK OLAY 2 hakkında kısa açıklama.

(…) Vergi Dairesi Başkanlığı (Vergi Dairesi) tarafından 13.06.2014 tarihli yazı ile hakkında vergi tekniği raporu düzenlenen mükellef G.D. ve firmasından yapılan mal ve hizmet alımlarına ait faturaların sahte olduğu belirtilerek başvuruculardan bu alımlara isabet eden KDW’lerin tenzil edilmesi istenmiş, aksi takdirde olumsuz mükellefler listesine alınacakları uyarısı yapılmıştır.

Başvurucular anılan yazı üzerine olumsuz mükellefler listesine girmemek için Vergi İdaresine 2014 yılı içinde farklı tarihlerde ihtirazi kayıtla düzeltme beyannameleri vermişlerdir. Bu beyannameler üzerine Vergi İdaresince KDV ve gecikme faizi tahakkuk ettirilmiş ve vergi ziyaı cezası kesilmiştir.

Anayasa Mahkemesi’ne intikal eden bu olayda yargılama safhaları şu şekilde gerçekleşmiştir.

İçeriğin geri kalanını görmek için GİRİŞ yapmanız veya ÜYE olmanız gerekmektedir.

Vergi ile ilgili tüm soru ve sorunlarınız için

0262 606 05 41

üzerinden ulaşabilirsiniz veya

Online Mesaj Gönderebilirsiniz 

Hemen Mesaj Gönder

 

Danıştay’ın Vergi Uyuşmazlıkları İle İlgili Organları

Yüksek İdare Mahkemesi, danışma, inceleme mercidir.16 daireden oluşur.

1Daireler (16 Daire)

2-Danıştay Genel Kurulu

3- İdari İşler Kurulu

4- İdari Dava Daireleri Kurulu

5- Vergi Dava Daireleri Kurulu

3. Dava Dairesi

Vergi mahkemeleri arasında görev ve yetkiye ilişkin uyuşmazlıklarda merci tayinine ve vergi ile ilgili olup diğer vergi dava dairelerinin görevleri dışında kalan işlere ilişkin davaları çözümler.

4. Dava Dairesi

Gelir, Kurumlar, Katma Değer Vergilerine ilişkin davaları çözümler.

7. Dava Dairesi

Gümrük, gider, ithale ilişkin vergiler, MTV, ÖTV, Veraset ve İntikal Vergisi ve Damga Vergisine ilişkin davalar.

9. Dava Dairesi

Emlak Vergisine, köy, belediye ve il özel idare vergi, resim, harç ve harçlara ilişkin davaları çözümler.

Vergi Dava Daireleri Kurulu

Vergi Mahkemesince verilen ısrar kararlarına ve vergi dava dairelerinden ilk derece mahkemesi olarak verilen kararları temyizen inceler.

İçeriğin geri kalanını görmek için GİRİŞ yapmanız veya ÜYE olmanız gerekmektedir.

Vergi ile ilgili tüm soru ve sorunlarınız için

0262 606 05 41

üzerinden ulaşabilirsiniz veya

Online Mesaj Gönderebilirsiniz 

Hemen Mesaj Gönder

 

Vergi Mükellefi Savunucuları